Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından uygulanan Vergi, Resim ve Harç İstisnası (VRHİ) kapsamında; belgeli ve belgesiz ihracat kredilerinin kullanımına, ihracat taahhütlerinin gerçekleştirilmesine ve kapatılmasına, kredi dışı işlemlerde istisna uygulanmasına ve ilgili bildirim süreçlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Talimat kapsamında VRHİ uygulaması; banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV), damga vergisi, harçlar ile diğer kanunlarda yer alan vergi, resim ve harçların, ihracat taahhüdünün yerine getirilmesi şartıyla tahsil edilmemesini ifade etmektedir. İhracat taahhüdü; mal ihracatı, ihracat sayılan satış ve teslimler, döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerden elde edilen gelirler ile transit ticaret faaliyetlerinden elde edilen gelirler yoluyla yerine getirilebilmektedir.
Belge alınmasının zorunlu olduğu hallerde VRHİ uygulaması, belge geçerlilik süresi ve belgede kayıtlı faaliyet tutarı ile sınırlıdır. Dâhilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) kapsamında gerçekleştirilen ithalat ve yurt içi alımlar ile bunların finansmanı amacıyla kullanılan krediler, ihracatla bağlantılı bankacılık işlemleri, garanti ve teminat mektupları ile ihracat karşılığı gerçekleştirilen ödemeler belirlenen şartlar dahilinde istisnadan yararlanabilmektedir.
DİİB kapsamında gerçekleştirilecek ithalat işlemleri, ithalat akreditifinin açılması sırasında düzenlenen Genel Kredi Sözleşmeleri, gümrük muafiyetli ithalat için düzenlenen teminat mektupları ve ilgili diğer teminat işlemlerinde VRHİ uygulaması, belge süresi sona ermiş olsa dahi ihracat taahhüdü kapatılıncaya kadardevam edebilmektedir.
Belgenin alınmasından önce veya belge geçerlilik süresinin sona ermesinden sonra belge kapsamındaki işe ilişkin gerçekleştirilen işlemler, 2017/4 sayılı Tebliğ kapsamında resen uygulanan istisnalar hariç olmak üzere VRHİ’den yararlanamamaktadır.
Belgeli ihracat kredilerinde istisnadan yararlanma süresi belge geçerlilik süresi ile sınırlıdır. Belgeli kredilerde kredi vadesinin belge süresinden uzun olması mümkün olmakla birlikte, yalnızca belge süresi içerisinde gerçekleştirilen işlemler VRHİ kapsamında değerlendirilmektedir.
Belgesiz ihracat kredilerinde VRHİ uygulamasından yararlanma süresi 24 ayolarak belirlenmiştir. İlgili firma tarafından ihracat taahhüdünün %50’sinin gerçekleştirildiğinin tevsik edilmesi halinde, krediye ilişkin taahhüt süresi ilgili banka tarafından 6 ay daha uzatılabilmektedir. Gemi inşa ve ihracatının finansmanında kullanılan kredilerde de belirli şartların sağlanması halinde azami 6 aylık ek süre uygulanabilmektedir.
Mücbir sebep ve fevkalade hal durumlarında, ilgili mevzuatta öngörülen şartların sağlanması kaydıyla belgeli ve belgesiz kredilerin ihracat taahhüt sürelerinin uzatılması mümkün olmakla birlikte, bu durum ihracat taahhüdünü ortadan kaldırmamaktadır. Mücbir sebep ve fevkalade hal başvurularında belgeli krediler için belge süresinin sona ermesinden itibaren 3 ay, belgesiz krediler için ise VRHİ uygulamasından yararlanma süresinin sona ermesini takip eden 1 ay içerisinde başvuru yapılması gerekmektedir.
Belgesiz ihracat kredilerinde taahhüde sayılabilecek ihracat işlemleri ayrıca belirlenmiştir. Fiili ihracat, serbest bölgeye yapılan ihracat, DİİB kapsamında gerçekleştirilen ihracat, kredili ihracat, konsinye ihracat, yatırım teşvik belgesi taahhüdüne sayılan ihracat ve Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi (ETGB) ile gerçekleştirilen ihracat belirlenen şartlar çerçevesinde ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılabilmektedir. İhraç sayılan satış ve teslimler, hizmet ihracatı, transit ticaret ve sınır ticareti gelirleri ile bedelsiz ihracat ise belgesiz kredi taahhüdüne sayılmamaktadır.
İhracat tutarının belirlenmesinde esas olarak Gümrük Beyannamesinin (GB) 46. hanesinde kayıtlı FOB tutar dikkate alınmaktadır. İhracatın CFR veya CIF teslim şekline göre gerçekleştirilmesi halinde, belirlenen şartların sağlanması kaydıyla taşıma bedeli de ihracat toplamına dahil edilebilmektedir.
İhracat taahhüdünün yerine getirildiğinin belgelenmesi amacıyla, 24 aylık taahhüt kapatma süresini takip eden 3 ay içerisinde firma tarafından ilgili Gümrük Beyannamesi bilgilerinin bankaya bildirilmesi gerekmektedir. Eksik veya hatalı bilgi bulunması halinde ilgili banka tarafından firmaya eksikliklerin tamamlanması için 1 aylık süre verilmektedir.
İhraç edilen malın yurda geri getirilmesi halinde ihracat, geri gelen malın tutarı dikkate alınarak kısmen veya tamamen hükümsüz sayılabilmektedir. Bu durumda ilgili gümrük müdürlüğü tarafından aracı banka şubesine bildirim yapılmakta ve ihracatın kredi taahhüdüne sayılması işlemi gerekli şekilde iptal edilmektedir.
Belgeli ihracat kredilerinde kredi taahhüdünün kapatılması, DİİB veya VRHİB’nin ihracat taahhüdünün kapatılması suretiyle gerçekleştirilmektedir. DİİB kapsamında ithalatın finansmanında kullanılan döviz kredisinin ihracat taahhüdünün kapatılması için, ilgili mevzuat çerçevesinde DİİB ihracat taahhüdünün kapatılmış olması yeterlidir.
VRHİB sahibi firmaların, belge süresinin sona ermesinden itibaren 3 ay içerisinde gerekli bilgi ve belgeleri elektronik ortama yükleyerek ilgili TCMB Şubesine belge kapatma başvurusunda bulunmaları gerekmektedir. Başvuru süresinde yapılmazsa kapatma işlemi mevcut elektronik kayıtlara dayanılarak resen gerçekleştirilebilmektedir.
VRHİB kapsamında kredi dışı işlemlere uygulanan istisnalar bakımından, belge konusu faaliyetlerden döviz geliri elde edildiğinin belgelenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, istisna tutarından az olmamak kaydıyla, VRHİB’de kayıtlı faaliyet tutarının en az %10’u oranında döviz geliri elde edildiğinin DAB, banka dekontu veya ilgili iş bitirme belgesi ile tevsik edilmesi gerekmektedir. Bu şartın sağlanmaması halinde uygulanan VRHİ, gerçekleşmeme oranında tahsil edilebilmektedir.
VRHİB kapsamında kullanılan kredilerde krediye ilişkin taahhüt, kullanılan kredinin ulaştığı en yüksek risk tutarı ile faiz ve komisyonların toplamı üzerinden belirlenmektedir. Kullanılan kredinin anapara tutarı belge faaliyet tutarını aşamaz; ancak faiz ve komisyonların eklenmesiyle oluşan toplam taahhüt tutarı belge faaliyet tutarını aşabilmektedir.
Taahhüt kapatma işlemlerinde ABD doları dışındaki para birimlerinin ABD doları karşılığının hesaplanmasında ilgili işlemin niteliğine göre TCMB çapraz kurları veya TCMB döviz satış kurları esas alınmaktadır. Taahhüt kapatma işlemlerinde fatura tutarı olarak kural olarak KDV hariç satış tutarı dikkate alınmaktadır.
Belge süresi içerisinde düzenlenen faturaya ilişkin DAB, banka dekontu veya iş bitirme belgesinin belge süresinin sona ermesinden sonra düzenlenmesi mümkündür. Faturaların istihkak raporu ile birlikte elektronik ortama kaydedildiği durumlarda ise istihkak raporu tarihinin belge süresi içerisinde olması şartıyla fatura tarihi belge süresinden sonra olabilmektedir.
Talimat kapsamında uygulanan istisnaların ilgili banka veya kuruluş tarafından, belge örneği ile birlikte işlem tarihinden itibaren 30 gün içerisinde firmanın bağlı bulunduğu vergi dairesine bildirilmesi gerekmektedir. BSMV bakımından ise mükellefin banka olması nedeniyle ayrıca vergi dairesine bildirim yapılmamakta; taahhüdün gerçekleşmemesi halinde ilgili vergisel yükümlülükler banka tarafından yerine getirilmektedir.
İhracat taahhüdünün tamamen veya kısmen yerine getirilmemesi halinde, gerçekleşmeyen kısma ilişkin istisnalar bakımından müeyyide uygulanması söz konusu olmaktadır. BSMV, damga vergisi, harçlar ve diğer vergi, resim ve harç istisnalarının gerçekleşmeyen kısma isabet eden bölümü ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde tahsil edilmektedir.
Müeyyideli olarak kapatılan VRHİB’lere ilişkin olarak firmalar, bildirimin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğüne yazılı olarak itiraz başvurusunda bulunabilmektedir.
Talimat kapsamında ayrıca aracı ihracatçı kullanımı, Türkiye’de ikamet etmeyenlere fatura ile yapılan satışlar, turizm ve seyahat hizmetleri, müteahhitlik-müşavirlik-mühendislik hizmetleri, bakım ve onarım hizmetleri, yurt dışında mağaza açılması ve KİD modeli kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerin taahhüt kapatma esaslarına ilişkin özel düzenlemelere yer verilmiştir.
Önemli süreler:
- Belgesiz kredilerde VRHİ uygulama süresi: 24 ay
- Belgesiz kredilerde şartların sağlanması halinde ek süre: 6 ay
- Belgeli kredilerde VRHİ uygulama süresi: Belge süresi
- Mücbir sebep başvurusu – belgeli kredi: Belge süresi sonundan itibaren 3 ay
- Mücbir sebep başvurusu – belgesiz kredi: VRHİ süresinin bitimini takip eden 1 ay
- GB bilgilerinin bankaya bildirilmesi: Taahhüt kapatma süresini takip eden 3 ay
- VRHİB taahhüt kapatma başvurusu: Belge süresi sonundan itibaren 3 ay
- Eksik bilgi ve belgelerin tamamlanması: 1 ay
- VRHİ uygulamasının vergi dairesine bildirimi: İşlem tarihinden itibaren 30 gün
- Müeyyideli kapatma işlemine itiraz: Tebliğ tarihinden itibaren 30 gün
- VRHİB kapsamında asgari döviz geliri: Faaliyet tutarının %10’u
Yürürlükten kaldırılan düzenleme: 26/06/2000 tarihli ve 2000/YB-25 sayılı Genelge yürürlükten kaldırılmıştır. Talimatın, 20 nci maddenin ikinci fıkrasının (i) bendi 31/03/2021 tarihinde olmak üzere diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Uygulama açısından özellikle dikkat edilmesi gereken hususlar: DİİB/VRHİB belge süresi ile kredi vadesinin birbirinden farklı değerlendirilmesi, belge süresi sonrasında VRHİ uygulanıp uygulanamayacağının işlem bazında kontrol edilmesi, ihracat taahhüdüne sayılan GB’lerin elektronik ortamda doğru şekilde takip edilmesi, aynı DAB veya banka dekontunun birden fazla taahhüt kapatma işleminde kullanılmasının önlenmesi, taahhüt kapatma sürelerinin takibi ve eksik gerçekleşme halinde doğabilecek vergi, resim, harç ve BSMV yükümlülüklerinin zamanında değerlendirilmesi önem arz etmektedir.
Bilgilerinize sunarız .
