Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan yazıda, basitleştirilmiş usulde düzenlenen A.TR Dolaşım Belgelerine ilişkin uygulamada tereddüt oluşturan hususlar açıklığa kavuşturulmuştur. Bakanlık tarafından yöneltilen sorulara verilen resmi cevaplar aşağıda aynen yer almakta olup, her soru ve cevabın ardından uygulamaya yönelik değerlendirmelerimize de yer verilmiştir.
Soru 1 #
“Basitleştirilmiş usulde düzenlenen A.TR dolaşım belgelerinin 1 no.lu kutusunda yer alan ihracatçı firma bilgisi ile 13 no.lu ihracatçının beyanına ilişkin kutuda firma bilgisinin birbiriyle uyumlu olması zorunlu olmakla birlikte, 13 no.lu kutunun temsilcinin isim, unvan ve imzasının tatbik edilmesi halinde, ihracatçı firmanın ismine de yer verilip verilmeyeceği,”
Yanıt 1 #
13.04.2026 tarihli ve E-16934678-163.01.01-00121070325 sayılı yazımızın son paragrafında altı çizili olarak vurgulandığı üzere:
“… takip edilmesi icap eden esas yöntem, basitleştirilmiş usulde düzenlenen A.TR dolaşım belgelerinin tüm kısımlarının onaylanmış ihracatçı firmanın kendi yetkilileri tarafından doldurulması olsa da ticaretin gerektirdiği zorunlu hallerde; 1 no.lu hanede belirtilen onaylanmış ihracatçı yetkisini haiz firmanın kendi sevkiyatı için düzenlenmiş olması, 13 no.lu hanede söz konusu onaylanmış ihracatçı yetkisine sahip firmayı temsilen doldurulduğunun açıkça belirtilmiş olması ve bu hanede yetki sahibi asıl ihracatçı firmanın (onaylanmış ihracatçı) tam adına yer verilmiş olması kaydıyla, 13 no.lu hanenin onaylanmış ihracatçı olan asıl ihracatçı firmanın temsilcisi tarafından doldurulması ve imzalanması mümkün bulunmaktadır.”
Bakanlık, basitleştirilmiş usulde düzenlenen A.TR belgelerinde esas uygulamanın belgenin onaylanmış ihracatçı firma tarafından düzenlenmesi olduğunu vurgulamaktadır. Ancak zorunlu hallerde temsilci tarafından imzalanması mümkündür. Bu durumda 13 no.lu kutuda temsil edildiğinin açıkça belirtilmesi ve onaylanmış ihracatçı firmanın tam unvanına yer verilmesi zorunludur. Başka bir ifadeyle, temsilcinin yalnızca imza atması yeterli olmayıp hangi firma adına hareket ettiğinin belgede açıkça gösterilmesi gerekmektedir.
Soru 2 #
“Basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenleme ve mühür tatbik etme yetkisi, yalnızca bu yetkiye sahip olan firmaların kendi ihracat işlemleri için kullanmaları esas olmakla birlikte, bu kapsamda düzenlenen bazı A.TR dolaşım belgelerinde, vizeye ilişkin 12 no.lu kutuda, asıl onaylanmış ihracatçı firmaya ait basitleştirilmiş usul yetki mührü yerine, temsil yetkisine haiz yetkilendirilmiş yükümlüye (AEO) (örneğin hızlı kargo operatörü/DHL vb.) ait mühür kullanıldığı görülmekte olup, bu şekilde düzenlenen belgelerin kabul edilip edilmeyeceği,”
Yanıt 2 #
13.04.2026 tarihli ve E-16934678-163.01.01-00121070325 sayılı yazımızın sondan ikinci paragrafında “Onaylanmış ihracatçı yetkisine sahip olmayan bir ihracatçı firmanın bu yetkiyi haiz başka bir firmayı dolaylı temsilci tayin ederek ve o firmanın onaylanmış ihracatçı yetkisini kullanarak basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenlemesi mevzuata uygun olmayıp bu şekilde düzenlendiği anlaşılan A.TR dolaşım belgelerinin 2006/10895 sayılı Karar’ın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca ithalatta teknik nedenle reddedilmesi gerekmektedir.” ve beşinci paragrafında “yalnızca mevzuatı dahilinde yetki alan onaylanmış ihracatçıların kendi ihracat işlemlerine dair basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenleyebilecekleri…” denilmiştir.
Bu kapsamda, asıl ihracatçının onaylanmış ihracatçı olduğu durumda basitleştirilmiş usulde düzenlenebilecek A.TR dolaşım belgelerinin 12 no.lu hanesine söz konusu ihracatçının özel mührü haricinde, yetkili temsilcisi olsun veya olmasın başka bir firmaya ait özel mührün tatbik edilmesi uygun görülmemektedir.
Bu görüşte Bakanlık, 12 no.lu kutuda kullanılacak özel mühre ilişkin uygulamayı netleştirmektedir. İhracat işlemi temsilci aracılığıyla yürütülse dahi yalnızca onaylanmış ihracatçı firmaya ait özel mühür kullanılabilir. Yetkilendirilmiş yükümlü , hızlı kargo operatörü veya başka bir firmaya ait özel mührün kullanılması uygun görülmemekte olup, bu şekilde düzenlenen belgeler teknik nedenle reddedilebilecektir.
Soru 3 #
“Normal usulde düzenlenen A.TR Dolaşım Belgelerinde 13 no.lu ‘İhracatçının Beyanı’ hanesinin temsilci tarafından imzalanması halinde, ihracatçı firmayı temsilen doldurulduğunun açıkça belirtilmesinin zorunlu olup olmadığı,”
Yanıt 3 #
Atıfta bulunulan yazımızın normal usulde düzenlenen A.TR dolaşım belgeleri ile bir ilgisi bulunmadığından sorunun mesnedi anlaşılamamıştır.
Bununla birlikte, 2006/10895 sayılı Karar’ın 7 nci maddesi uyarınca A.TR Dolaşım Belgesinin 13 no.lu “İhracatçının Beyanı” kutusunun ihracatçı veya onun sorumluluğu altında gümrük beyannamesini imzalamaya yetkili kanuni temsilcisi tarafından imzalanabileceği belirtilmiştir.
Bakanlık, bu sorunun önceki yazılarının kapsamı dışında olduğunu belirtmekle birlikte, normal usulde düzenlenen A.TR belgelerinde 13 no.lu kutunun ihracatçı veya kanuni temsilcisi tarafından imzalanabileceğini açıkça ifade etmektedir. Dolayısıyla normal usulde temsilci tarafından imzalanması tek başına mevzuata aykırılık teşkil etmemektedir.
Soru 4 #
“2006/10895 sayılı Kararın 24/2 inci fıkrası hükmüne göre … Avrupa Birliği’nde alınan onaylanmış ihracatçı yetkisinin farklı üye ülkelerde kullanılıp kullanılamayacağı,”
Yanıt 4 #
Avrupa Birliği Birlik Gümrük Kodunun 26 ncı maddesi uyarınca bir üye ülke gümrük idaresi tarafından verilen onaylanmış ihracatçı yetkisi ve buna bağlı olarak basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenleme izni, Avrupa Birliği Gümrük Bölgesinin tamamında geçerli olur. Avrupa Birliği’nde onaylanmış ihracatçı yetkisi alan ihracatçılar, herhangi bir üye ülkeden yapacakları kendi ihracat işlemlerinde bu yetkilerini kullanarak basitleştirilmiş usulde A.TR dolaşım belgesi düzenleyebilirler.
Bu açıklama ile Bakanlık, Avrupa Birliği’nde alınan onaylanmış ihracatçı yetkisinin yalnızca yetkinin alındığı ülke ile sınırlı olmadığını belirtmektedir. Yetki sahibi firma, Avrupa Birliği’nin herhangi bir üye ülkesinden gerçekleştireceği kendi ihracat işlemlerinde aynı yetkiyi kullanabilecektir. Ancak burada önemli olan husus, işlemin yine yetki sahibi firmanın kendi ihracatı olmasıdır.
Soru 5 #
“Tercihli menşe ve dolaşım belgelerinin sonradan ibrazında uygulamada farklı yorum ve değerlendirmeler bulunduğu…”
Yanıt 5 #
İlgi’de kayıtlı yazınızda belirtilen “farklı yorum ve değerlendirmeler” ile “tereddütler”den ne kastedildiği belirtilmediğinden bir yanıt verilememektedir.
Ayrıca bugüne kadar gümrük idarelerinde somut bir uygulama farklılığına rastlanmadığı, gümrük idarelerinin önceki yazılarda belirtilen hususlara hassasiyetle riayet ettiği değerlendirilmiştir.
Bununla birlikte, bazı paylaşımlarda Bakanlık yazılarının kapsamını aşan yorumlar yapıldığı ve bunun yanlış anlaşılmalara neden olabileceği belirtilmiştir.
Söz konusu yazı ile Ticaret Bakanlığı, basitleştirilmiş usulde düzenlenen A.TR Dolaşım Belgelerine ilişkin uygulamada önem taşıyan birçok hususu açıklığa kavuşturmuştur. Özellikle basitleştirilmiş usul yetkisinin yalnızca onaylanmış ihracatçının kendi ihracat işlemleri için kullanılabileceği, 13 no.lu kutuda temsil ilişkisinin açıkça gösterilmesi gerektiği ve 12 no.lu kutuda yalnızca onaylanmış ihracatçıya ait özel mührün kullanılabileceği bir kez daha vurgulanmıştır. Ayrıca normal usulde düzenlenen A.TR belgelerinde temsilcinin imza yetkisi ile Avrupa Birliği’nde verilen onaylanmış ihracatçı yetkisinin tüm Birlik Gümrük Bölgesinde geçerli olduğu hususları da açıklığa kavuşturulmuştur. Son olarak Bakanlık, uygulamada resmi görüşlerinin esas alınması gerektiğini, farklı yorum ve değerlendirmelerin ise yanlış anlaşılmalara yol açabileceğini özellikle hatırlatmıştır.
Bilgilerinize sunarız .
