11.07.2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11508 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile bazı eşyalara ilave gümrük vergisi ihdas edilmiş veya mevcut ilave gümrük vergisi oranları artırılmış; aynı tarihte yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğler ile de belirli eşya gruplarında gözetim uygulamalarına ilişkin yeni düzenlemeler yapılmıştır.
Anılan Kararın Geçici 1 inci maddesi uyarınca, kararın yayım tarihini takip eden 30 gün içerisinde tescil edilen gümrük beyannameleri bakımından önceki ilave gümrük vergisi oranlarının uygulanacağı hüküm altına alınmış olup, 10.08.2026 tarihi itibarıyla yeni ilave gümrük vergileri ve gözetim uygulamaları yürürlüğe girmiştir.
Bununla birlikte, 11.07.2026 tarihinden önce satış sözleşmesi düzenlenmiş, kambiyo mevzuatına uygun ödeme işlemleri gerçekleştirilmiş veya taşıma belgesi düzenlenmiş bulunan çok sayıda sevkiyat, İran ile ABD arasında özellikle Hürmüz Boğazı’nda devam eden savaş hali ve buna bağlı olağanüstü koşullar nedeniyle Türkiye limanlarına 10.08.2026 tarihine kadar ulaştırılamamıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’na dayanılarak çıkarılan Gümrük Yönetmeliği’nin 31 inci maddesinde, mücbir sebep ve beklenmeyen hallerin varlığı halinde kanunda öngörülen sürelerin işlemeyeceği, aynı maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde ise “devletçe konulan yasaklar, abluka veya savaş hali” açıkça mücbir sebep halleri arasında sayılmıştır. Ayrıca, aynı fıkranın (ğ) bendinde yükümlünün iradesi dışında meydana gelen ve müdahalesiyle önlenemeyecek diğer durumlar da mücbir sebep kapsamında değerlendirilmiştir.
Dolayısıyla, Hürmüz Boğazı’nda devam eden savaş nedeniyle uluslararası deniz taşımacılığında meydana gelen gecikmeler, yükümlülerin kontrolü dışında gelişen ve mevzuatta açıkça mücbir sebep olarak kabul edilen “savaş hali” kapsamında değerlendirilmesi gereken olağanüstü bir durumdur. Bu nedenle, söz konusu gecikmeler nedeniyle ithalatçıların yeni ilave gümrük vergileri ile gözetim uygulamalarına tabi tutulması; hukuki güvenlik, hukuki öngörülebilirlik, hakkaniyet ve ölçülülük ilkeleri bakımından ciddi mağduriyetlere yol açacaktır.
Zira ithalatçılar, ticari sözleşmelerini, siparişlerini, fiyatlandırmalarını ve maliyet hesaplarını, işlem tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata güvenerek oluşturmuş olup, savaş nedeniyle tamamen iradeleri dışında meydana gelen gecikmeler sebebiyle sonradan yürürlüğe giren mali yükümlülüklere tabi tutulmaları, öngörülebilirlik ilkesini zedeleyen ve ticari hayatın olağan akışıyla bağdaşmayan sonuçlar doğurmaktadır.
Bu çerçevede, yalnızca 11.07.2026 tarihinden önce ticari işlemleri tamamlanmış ve sevk süreci başlatılmış olmasına rağmen, Hürmüz Boğazı’nda devam eden savaş hali nedeniyle Türkiye’ye zamanında ulaşamayan eşya bakımından, 11.07.2026 tarihli Karar ile aynı tarihte yayımlanan İthalatta Gözetim Uygulamasına İlişkin Tebliğlerin uygulama tarihinin ertelenmesi veya bu eşya için önceki düzenlemelerin uygulanmasına imkân sağlayacak geçici bir düzenleme yapılması, hem Gümrük Yönetmeliği’nin mücbir sebebe ilişkin hükümleri hem de hukuk devleti ilkesinin gereği olan hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkeleri bakımından yerinde ve hakkaniyete uygun olacaktır.
Bilgilerinize sunarız .https://www.mergumder.org.tr/_yuklenenDosyalar/_dernekDuyurulari/260820_Savas_Hali_Nedenii_ile_Gozetim_Uygulamasina_iliskin_Tebligler_Hk_20082026.pdf
