Birleşik Gümrükleme

Maden, Metal Ve Orman Ürünleri Sektörlerinde Dahilde İşleme Rejimi Uygulamasına İlişkin Usul Ve Esaslar Yeniden Düzenlendi

Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan Maden, Metal ve Orman Ürünleri Sektörlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesi ile söz konusu sektörlerde dahilde işleme izin belgesi (DİİB) düzenlenmesine, belge sürelerine, döviz kullanım oranlarına, birim kullanım ve fire oranlarına, ikincil işlem görmüş ürünlere ve asgari yurt içi alım zorunluluğuna ilişkin uygulama esasları belirlenmiştir. Genelge ile ayrıca çelik ürünleri ve rüzgâr türbini kuleleri ihracatına yönelik bazı özel düzenlemeler getirilmiştir.

Maden, metal ve orman ürünleri sektörlerinde gerçekleştirilen ihracat ile ihracat sayılan satış ve teslimler kapsamında uygulanacak Dahilde İşleme Rejimi tedbirlerinin usul ve esaslarını belirlemek amacıyla hazırlanan Genelge; maden, metal ve orman ürünlerinin yanı sıra kâğıt-karton ve kâğıttan-kartondan eşya ile ahşap, metal ve plastik mobilya sektörlerini de kapsamaktadır.

Genelge kapsamında, söz konusu ürünlerin ihracatı ve ihracat sayılan satış ve teslimleri için gerçekleştirilecek ithalat ve yurt içi alımlara ilişkin Dahilde İşleme Rejimi tedbirleri düzenlenmektedir.

Düzenleme;

  • 17/01/2005 tarihli ve 2005/8391 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Dahilde İşleme Rejimi Kararı,
  • İhracat: 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği,
  • İhracat: 2007/2 sayılı Dahilde İşleme Rejimine İlişkin İşlemlerin Bilgisayar Veri İşleme Tekniği Yoluyla Yapılmasına Dair Tebliğ,
  • İhracat: 2005/2 sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ,
  • İhracat: 2019/7 sayılı Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemine İlişkin Uygulama Tebliği

hükümleri çerçevesinde hazırlanmıştır.

Genelgede kullanılan temel kavramlar bakımından;

  • Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,
  • DİİB: Dahilde İşleme İzin Belgesini,
  • DİR: Dahilde İşleme Rejimini,
  • Döviz kullanım oranı: 2006/12 sayılı Tebliğ’in 3 üncü maddesinde tanımlanan, DİİB veya dahilde işleme izni kapsamındaki CIF ithal tutarının (yurt içi alımlar hariç), FOB ihraç tutarına oranını,
  • DYS: 2019/7 sayılı Tebliğ’in 4 üncü maddesinde tanımlanan Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemini,
  • Fire: İşleme faaliyetleri sırasında kuruma, buharlaşma, sızma veya gaz kaçağı şeklinde yitirilen ve imha olan kısım ile ekonomik değeri olmayan atıkları,
  • Genel Müdürlük: İhracat Genel Müdürlüğünü,
  • GTİP: Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonunu,
  • İkincil işlem görmüş ürün (İİGÜ): İşleme faaliyetleri sonucunda elde edilen asıl işlem görmüş ürün dışındaki ürünü

ifade etmektedir.

Döviz kullanım oranının hesaplanmasında, ikincil işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre ithal edilmesi hâlinde bu ürünün gümrük kıymeti de FOB ihraç tutarı hesabında dikkate alınmaktadır.

Genelgede ayrıca 2005/2 sayılı Tebliğ, 2006/12 sayılı Tebliğ ve 2019/7 sayılı Tebliğ tanımlanmış; Yatırım Teşvik Belgesi ise 15/06/2012 tarihli ve 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamında düzenlenen belge olarak ifade edilmiştir.

DİİB Düzenlenmesine İlişkin Genel Esaslar

Genelge kapsamında farklı azami döviz kullanım oranlarına tabi ürünler için ayrı ayrı DİİB düzenlenmesi esastır.

İlk defa DİİB talebinde bulunan firmalar bakımından, Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası veya Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi firmalar hariç olmak üzere, kapasite raporlarında belirtilen yıllık üretim kapasitesinin en fazla dörtte biri oranında ihracat taahhüdü içerecek şekilde belge düzenlenmektedir.

İlk DİİB kapsamında azami miktarda ihracat taahhüdünde bulunulması hâlinde, belge kapsamında gerçekleştirilen ihracat miktarı kadar ihracat taahhüdünün artırılması uygun görülebilmektedir.

İlk DİİB’in taahhüt hesabı kapatma başvurusunun henüz yapılmamış olması durumunda, ikinci DİİB başvurusunda talep edilebilecek azami ihracat taahhüdü miktarı da belirli bir hesaplamaya tabi tutulmaktadır. Buna göre, yıllık üretim kapasitesinin belge süresine tekabül eden kısmının dörtte birinden, ilk belgede yer alan ancak henüz gerçekleştirilmemiş ihracat taahhüt miktarı düşülerek bulunacak miktar esas alınmaktadır.

İlk DİİB’in taahhüt hesabının kapatılmış veya kapatma başvurusunun yapılmış olması hâlinde ise sonraki belge başvurularında uygun görülebilecek azami ihracat taahhüdü, yıllık üretim kapasitesinin belge süresine karşılık gelen kısmından, varsa açık belgelerdeki henüz gerçekleşmemiş ihracat taahhüt miktarlarının toplamı çıkarılarak hesaplanmaktadır.

Bu düzenlemelerle, firmaların üretim kapasiteleri ile üstlendikleri ihracat taahhütleri arasında uyum sağlanması ve aynı üretim kapasitesinin birden fazla belge kapsamında mükerrer şekilde taahhüde konu edilmesinin önlenmesi amaçlanmaktadır.

Vardiyalı Çalışma Durumunda Kapasite Değerlendirmesi

Kapasite raporunun tek vardiya esasına göre hazırlanmış olmasına rağmen üretim tesisinde vardiyalı çalışma yapılması hâlinde, firmanın vardiyalı çalışma durumunu tevsik etmesi gerekmektedir.

Bu kapsamda, başvuruya esas kapasite raporunu düzenleyen Ticaret ve/veya Sanayi Odasından alınacak ve kaç vardiya çalışıldığını açıkça gösterecek ekspertiz raporunun DYS üzerinden yapılan DİİB başvurusuna eklenmesi zorunludur.

Bu raporun sunulması hâlinde, belge kapsamında uygun görülebilecek azami ihracat taahhüt miktarı vardiyalı çalışma dikkate alınarak belirlenmektedir.

DİİB Özel Şartları Ve Firma Tespit Belgeleri

İndirimli teminat, eşdeğer eşya, ekspertiz raporu özel şartı, fire ve ikincil işlem görmüş ürün gibi hususlara ilişkin düzenlemeler DİİB’in özel şartlar bölümüne kaydedilmektedir.

Ancak söz konusu hususların DİİB’in özel şartlar bölümünde yer almaması, belge sahibinin Genelge ve diğer DİR mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerini ortadan kaldırmamaktadır. Bu nedenle belge sahibi firmaların, yalnızca belge üzerinde açıkça belirtilen şartları değil, ilgili mevzuatın tamamından doğan yükümlülükleri de yerine getirmesi gerekmektedir.

İlk defa DİİB başvurusunda bulunan veya üretim tesisi adresi değişen firmaların, bağlı bulundukları Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğünden temin edecekleri “Dahilde İşleme İzin Belgesi İçin Firma Tespit Formu”nu başvuruya eklemeleri zorunludur.

Firmaların Faal Durumda Olduğunun Tespiti

DİİB başvurularında firmaların faal durumda olduğunun tespiti amacıyla bazı belgelerin Bakanlığa sunulması gerekmektedir.

Bu kapsamda;

  • Üretim tesisine ilişkin son döneme ait elektrik veya doğal gaz faturaları,
  • Firmaya ait son 12 aylık döneme ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tahakkuk fişleri,

DYS üzerinden ibraz edilmelidir.

Yeni kurulan firmalar bakımından SGK tahakkuk fişlerinde kuruluş tarihinden sonraki dönem dikkate alınmaktadır.

Söz konusu belgelerin, firmaların bir takvim yılı içerisinde yapacakları ilk DİİB başvurusu sırasında sunulması gerekmektedir.

Bununla birlikte, Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası veya Onaylanmış Kişi Statü Belgesi sahibi firmaların ilk DİİB başvuruları hariç olmak üzere bu belgeleri ibraz etmeleri gerekmemektedir.

Miktar Birimleri Ve Sarfiyat Oranlarının Takibi

İthal eşyasının ihraç ürününde hangi oranda kullanıldığının yalnızca birinci miktar birimleri üzerinden tespit edilemediği durumlarda, ithal eşyası ve/veya ihraç ürünleri için ikinci miktar birimlerinin de belirtilmesi zorunludur.

Bu durumda kullanılan bütün miktar birimlerinin gümrük beyannamelerinde yer almasını sağlamak belge sahibi firmanın sorumluluğundadır.

Ayrıca ithal edilen hammadde ve yardımcı malzemelerin, belgede belirtilen bütün miktar birimleri esas alınarak belirlenen kullanım oranlarına uygun şekilde ihraç ürünlerinin bünyesinde kullanılması gerekmektedir.

Başka bir ifadeyle, belge kullanıldıktan sonra hem birinci hem de ikinci miktar birimleri bakımından sarfiyat açığı bulunmaması esastır.

Birinci veya ikinci miktar birimlerinde oluşan açığın revize edilmek istenmesi hâlinde, ilgili sarfiyat oranlarına ilişkin kapasite raporunda açık bilgi bulunmaması durumunda, her iki miktar birimi cinsinden sarfiyatların tespit edildiği 2006/12 sayılı Tebliğ’in Ek-3’ünde belirtilen nitelikte ekspertiz raporunun DYS üzerinden ilgili Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğüne sunulması gerekmektedir.

GTİP Ve İhracat Listelerinin Düzenlenmesi

DİİB başvurularında ithalat ve ihracat listelerinde yer alan bütün eşyaların, Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde bu ürünlere karşılık gelen 12’li bazdaki GTİP’leriyle kaydedilmesi gerekmektedir.

Aynı tarife pozisyonunda bulunmasına rağmen farklı sarfiyat oranlarına sahip ihraç ürünleri için ihracat listesinde ayrı satırlar oluşturularak başvuru yapılmalıdır.

Belge başvurularının değerlendirilmesi ise Genelge hükümleri, piyasa dinamikleri ve dış ticaret politikaları dikkate alınarak proje bazında sonuçlandırılmaktadır.

DİİB Süreleri Sektörel Bazda Yeniden Belirlendi

Genelge’nin 6 ncı maddesi kapsamında, üretim faaliyetinin niteliğine ve ithal edilen girdilerin türüne göre farklı DİİB süreleri belirlenmiştir.

Buna göre, çelik kütükten sıcak haddelenmiş uzun ürün üretimi öngörülen belgeler ile çelik slabdan sıcak haddelenmiş yassı ürün üretimi öngörülen belgelerin süresi 4 ay olarak belirlenmiştir.

Bu kapsamda sıcak haddelenmiş uzun ürünler arasında;

  • Filmaşin,
  • İnşaat demiri,
  • Çubuk,
  • Profil

ve benzeri ürünler yer almaktadır.

Soğuk haddeleme, kabuk soyma ve kaplama gibi daha ileri düzeyde işleme faaliyeti öngörülen kütük ve slab belgelerinin süresi 6 ay olarak belirlenebilmektedir.

Ancak hem sıcak haddeleme hem de daha ileri düzeyde işleme faaliyetinin birlikte öngörüldüğü belgelerde süre, sıcak haddeleme için öngörülen süre olan 4 ay olarak uygulanmaktadır.

72.08 GTİP Kapsamındaki Sıcak Sac İthalatında Belge Süresi

İthalat listesinde 72.08 tarife pozisyonunda yer alan alaşımsız çelikten sıcak haddelenmiş sac bulunması ve söz konusu sıcak sac miktarının belgenin ithalat listesinde yer alan tüm ürünlerin toplam miktarına oranının yüzde 50’den fazla olması hâlinde DİİB süresi 6 ay olarak belirlenmektedir.

10/11/2026 tarihli ve 128418291 sayılı Bakanlık Makamı onayıyla bu hükme ayrıca bir istisna eklenmiştir.

Buna göre, boru şeklinde rüzgâr türbini çelik kuleleri ve kule bölümlerinin ihracatına yönelik düzenlenen DİİB’lerin süresi 12 ay olarak belirlenebilmektedir.

Bu düzenleme, söz konusu ürünlerin üretim ve ihracat süreçleri bakımından daha uzun belge süresi uygulanmasına imkân tanımaktadır.

Filmaşin İthalatında Belge Süresi

İthalat listesinde 72.13, 72.21 ve 72.27 tarife pozisyonlarında yer alan çelikten filmaşin bulunması ve filmaşin miktarının ithalat listesindeki bütün ürünlerin toplam miktarına oranının yüzde 50’den fazla olması hâlinde belge süresi 4 ay olarak belirlenmektedir.

Uluslararası Projelerde Belge Süresi

Uluslararası proje üstlenicisi imalatçı-ihracatçı firmaların, söz konusu projeye yönelik üretimleri için düzenlenecek belgelerin süresi, ilgili durumun tevsik edilmesi kaydıyla proje süresi kadar belirlenebilmektedir.

Genelge kapsamına giren ve yukarıda özel süre öngörülmeyen diğer sektörlerde düzenlenen DİİB’lerin süresi ise 9 ay olarak uygulanmaktadır.

Sektörlere Göre Azami Döviz Kullanım Oranları

Genelge’nin 7 nci maddesinde, 2006/12 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenecek DİİB’lerde uygulanacak azami döviz kullanım oranları alt sektörler itibarıyla belirlenmiştir.

Belirlenen azami döviz kullanım oranları aşağıdaki şekildedir:

SektörAzami döviz kullanım oranı
Ağaç, ağaç ürünleri ve mantar ürünleri imalatı (mobilya hariç); saz, saman ve benzeri malzemelerden örülerek yapılan eşyaların imalatı%65
Kâğıt ve kâğıt ürünlerinin imalatı%65
Kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması (kâğıt esaslı olanlar)%70
Diğer metalik olmayan mineral ürünlerin imalatı (çimento, cam, toprak ve seramik ürünleri imalatı hariç)%60
Ana metal sanayii%80
Fabrikasyon metal ürünleri imalatı (makine ve teçhizat hariç)%80
Mobilya imalatı%55

Fabrikasyon metal ürünleri imalatına ilişkin azami döviz kullanım oranı, 07/01/2025 tarihli ve 104839706 sayılı Bakanlık Makamı onayıyla yüzde 80 olarak değiştirilmiştir.

Bu değişikliğe ilişkin geçiş hükmü uyarınca, söz konusu oran 31/12/2024 tarihinden önce fabrikasyon metal ürünleri (makine ve teçhizat hariç) sektöründe düzenlenmiş ve taahhüt hesabı henüz kapatılmamış DİİB’lere de uygulanmaktadır.

Öte yandan, 2005/2 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenecek DİİB’lerde uygulanacak azami döviz kullanım oranlarının belirlenmesinde anılan Tebliğ’in 9 uncu maddesi dikkate alınmaktadır.

Aynı DİİB kapsamında farklı azami döviz kullanım oranlarına tabi işleme faaliyetlerinin birlikte gerçekleştirilmek istenmesi hâlinde taahhüt hesabının kapatılmasında düşük olan azami döviz kullanım oranı esas alınmaktadır.

Belgenin hangi sektörde değerlendirileceği ise belgeye konu üretim faaliyetinin kapsamına girdiği sektör dikkate alınarak Bakanlık tarafından belirlenmektedir.

Ayrıca DİİB kapsamındaki bedelsiz ithalatta, belge süresi sona erdikten veya ihracat taahhüdü kapatıldıktan sonra geri gelen işlem görmüş ürün için yeni bir DİİB düzenlenmesi hâlinde, yeni DİİB’de ve bu belge kapsamındaki yurt içi alımlarda döviz kullanım oranı aranmamaktadır.

Birim Kullanım, Fire Ve İkincil İşlem Görmüş Ürün Oranlarının Belirlenmesi

Genelge’nin 8 inci maddesinde, DİİB düzenlenmesine esas alınacak birim kullanım, fire ve ikincil işlem görmüş ürün oranlarına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.

Buna göre DİİB düzenlenirken Genelge’nin Ek-1’inde yer alan tabloda belirtilen İİGÜ ve fire oranları azami sınır olarak dikkate alınmaktadır.

Bu sınırları aşmamak kaydıyla kapasite raporunda yer alan ve/veya firma tarafından beyan edilen İİGÜ ve fire oranları esas alınmaktadır. Firmanın üretim sürecinde İİGÜ oluşmadığına ilişkin beyanı da bu kapsamda dikkate alınmaktadır.

Ancak Ek-1’de yer alan oranlar, azami oran niteliğindedir. Bu oranların belge düzenlenmesi aşamasında esas alınması, firmanın 2006/12 sayılı Tebliğ ile DİR ve gümrük mevzuatından doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmamaktadır.

Üretimde Öngörülenden Farklı Miktarda Ürün Elde Edilmesi

İşleme faaliyeti sonucunda daha düşük İİGÜ ve/veya fire oranıyla üretim gerçekleştirilmesi nedeniyle DİİB üzerinde öngörülenden fazla asıl işlem görmüş ürün veya İİGÜ elde edilmesi durumunda uygulanacak işlemler de Genelge’de açıkça düzenlenmiştir.

Buna göre elde edilen asıl işlem görmüş ürünlerin tamamının ihraç edilmesi esastır.

Üretim sonucunda ortaya çıkan İİGÜ’lerin tamamının ise gümrük mevzuatı çerçevesinde aşağıdaki yöntemlerden biriyle işlem görmesi gerekmektedir:

  • Gümrük idaresinin gözetiminde imha edilmesi,
  • Gümrüğe terk edilmesi,
  • Çıkış hükmünde gümrüğe teslim edilmesi,
  • Serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre ithal edilmesi.

Bu işlemler, üretim sonucunda ortaya çıkan ürünlerin belge kapsamında ve gümrük mevzuatına uygun şekilde tasfiye edilmesini sağlamaya yöneliktir.

Ekspertiz Raporu İstenebilecek Durumlar

Genelge’de belirlenen İİGÜ ve fire oranlarının altında kalınması durumunda dahi Bakanlık, gerekli görmesi hâlinde kullanım, fire ve İİGÜ oranlarının tespiti amacıyla ekspertiz raporu düzenlenmesini talep edebilmektedir.

Bu raporun 2006/12 sayılı Tebliğ’in Ek-3’ünde belirtilen nitelikte olması gerekmektedir.

Ek-1 tablosunda yer almayan üretim süreçleri için İİGÜ ve/veya fire içerecek şekilde DİİB düzenlenmesinin talep edilmesi veya tabloda belirlenen oranların üzerinde İİGÜ ve fire oranlarıyla belge düzenlenmesinin istenmesi hâlinde de ekspertiz raporu zorunludur.

Bu durumda birim kullanım, fire ve İİGÜ oranlarını gösteren, 2006/12 sayılı Tebliğ’in Ek-3’ünde belirtilen nitelikteki ekspertiz raporunun DİİB başvurusuna eklenmesi gerekmektedir.

Aynı üretim süreci için firma tarafından alınan ve ilgili üretim sürecine ilişkin kapasite raporunun geçerlilik süresi içinde düzenlenen ekspertiz raporları, söz konusu kapasite raporunun geçerlilik süresinin sonuna kadar belge düzenlenmesine esas kabul edilebilmektedir.

Birden Fazla İkincil İşlem Görmüş Ürün Elde Edilmesi

Ek-1 tablosunun İİGÜ sütununda birden fazla ikincil işlem görmüş ürünün yer aldığı durumlarda, firma bu ürünlerden birinin, birkaçının veya tamamının ihracatını taahhüt edebilmektedir.

Ancak bu durumda İİGÜ oranları toplamının tabloda belirtilen İİGÜ oranını aşmaması ve tercih edilen ürünlerin firmanın üretim sürecindeki gerçekleşmelere uygun olması gerekmektedir.

Üretim faaliyeti sonucunda ortaya çıkan gerçekleşmelere uygun olarak hangi İİGÜ’lerin hangi oranlarda belgeye kaydedileceği firmanın sorumluluğundadır.

Ayrıca üretim sonucunda ortaya çıkan İİGÜ’lerin niteliklerine uygun GTİP ile beyan edilmesi esastır.

Örneğin, başka bir eşya vasfını kazanmış ancak standart dışı, kusurlu veya bozuk olması nedeniyle asıl işlem görmüş ürün olarak değerlendirilemeyecek eşyanın, vasfını kazandığı eşyanın GTİP’i ile taahhüt edilmesi gerekmektedir.

Belirli İthal Eşyalarında Asgari Yurt İçi Alım Zorunluluğu Getirildi

Genelge’ye eklenen 8/A maddesiyle, Ek-2’de yer alan ithal eşyasının tabloda belirtilen asgari oranlarda yurt içinden temin edilmesi zorunluluğu getirilmiştir.

Bu düzenleme kapsamında, Ek-2’de belirtilen eşyanın belirli bir bölümünün yurt içinden karşılanması gerekmektedir.

DİİB düzenlenmesi aşamasında ilgili eşya ve bu eşyaya ilişkin asgari yurt içi alım oranı belgenin özel şartlar bölümüne kaydedilmektedir.

Taahhüt hesabının kapatılması sırasında ise yurt içinden temin edilen eşya miktarının, ihracatı gerçekleştirilen ürünlerin üretimi için gereken ithal eşya miktarına oranı kontrol edilmektedir.

Yapılan inceleme sonucunda yurt içinden temin edilen eşya miktarının, Ek-2’de belirtilen asgari oranın altında kaldığının tespit edilmesi hâlinde DİİB, 2006/12 sayılı Tebliğ’in 45 inci maddesinin dördüncü ve yedinci fıkralarında öngörülen müeyyideler uygulanarak kapatılmaktadır.

Rüzgâr Türbini Çelik Kuleleri İçin Yurt İçi Alım İstisnası

10/11/2026 tarihli ve 128418291 sayılı Bakanlık Makamı onayıyla 8/A maddesine özel bir istisna eklenmiştir.

Buna göre, boru şeklinde rüzgâr türbini çelik kuleleri ve kule bölümlerinin ihracatı öngörülen DİİB’ler kapsamında ithal edilecek levha hâlindeki sıcak saclar (GTP: 7208) için asgari yurt içi alım zorunluluğu uygulanmayacaktır.

Dolayısıyla söz konusu ihracat ürünlerine yönelik DİİB’lerde, belirtilen nitelikteki sıcak saclar bakımından Genelge’nin 8/A maddesinde düzenlenen asgari yurt içi alım yükümlülüğünden istisna tanınmıştır.

İhracat Sayılan Satış Ve Teslimler Kapsamında D3 Kodlu DİİB Düzenlenmesi

Genelge’nin 9 uncu maddesinde, ihracat sayılan satış ve teslimler kapsamında düzenlenecek D3 kodlu DİİB’lere ilişkin esaslara yer verilmiştir.

2005/2 sayılı Tebliğ’in 5/d-1 maddesi çerçevesinde düzenlenen D3 kodlu DİİB’lerde her bir Yatırım Teşvik Belgesi için ayrı bir DİİB düzenlenmesi esastır.

Belge düzenlenmesine dayanak oluşturan ve DİİB’e kaydedilen Yatırım Teşvik Belgesi’nin daha sonra başka bir Yatırım Teşvik Belgesi ile değiştirilmesine izin verilmemektedir.

Diğer taraftan, 2005/2 sayılı Tebliğ’in 5/e maddesi kapsamında düzenlenecek D3 kodlu DİİB başvurularında bazı belgelerin ibrazı zorunludur.

Bu kapsamda DYS üzerinden gerçekleştirilecek başvuruya;

  1. İlgili kamu kurum veya kuruluşunca onaylanmış uluslararası ihale ilanı,
  2. İlgili kamu kurum veya kuruluşunca onaylanmış ihale kazanım belgesi,
  3. Yüklenici firma ile ihaleye çıkan kamu kurum veya kuruluşu arasında yapılan onaylı sözleşme örneği

eklenmelidir.

Bu belgelerin başvuru sırasında DYS üzerinden sunulması gerekmektedir.

Bakanlığın Yetkisi Ve Genelge’de Düzenlenmeyen Hususlar

Genelge’nin 10 uncu maddesi uyarınca, Genelge kapsamında ortaya çıkabilecek özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya, uygulamada ortaya çıkabilecek ihtilafları idari yoldan çözümlemeye ve Genelge eklerinde değişiklik yapmaya Ticaret Bakanlığı (İhracat Genel Müdürlüğü) yetkilidir.

Genelge’de düzenlenmeyen hususlarda ise İhracat: 2008/1 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Hakkında Genelge hükümleri esas alınacaktır.

Genelge, Bakanlık Makamınca onaylandığı tarihte yürürlüğe girmekte olup hükümlerinin yürütülmesinden Ticaret Bakanlığı (İhracat Genel Müdürlüğü) sorumludur.

2025 Ve 2026 Yıllarında Yapılan Değişiklikler Ve Geçiş Hükümleri

Genelge metninde yer alan değişiklik notları birlikte değerlendirildiğinde, 2025 ve 2026 yıllarında belge süreleri, döviz kullanım oranları ve yurt içi alım yükümlülükleri bakımından önemli düzenlemeler yapıldığı görülmektedir.

16/09/2025 tarihli ve 113578541 sayılı Bakanlık Makamı onayıyla Madde 6’da yapılan değişiklik kapsamında, ilgili belge sürelerine ilişkin düzenleme 01/10/2025 tarihi itibarıyla düzenlenecek DİİB’lere uygulanacak şekilde belirlenmiştir.

Aynı tarihli onay kapsamında Genelge’ye 8/A maddesi eklenerek Ek-2’de belirtilen ithal eşyası bakımından asgari yurt içi alım zorunluluğu düzenlenmiştir.

07/01/2025 tarihli ve 104839706 sayılı Bakanlık Makamı onayıyla fabrikasyon metal ürünleri imalatında (makine ve teçhizat hariç) azami döviz kullanım oranı yüzde 80 olarak değiştirilmiştir. Bu değişiklik, 31/12/2024 tarihinden önce söz konusu sektörde düzenlenmiş ve taahhüt hesabı henüz kapatılmamış DİİB’lere de uygulanmaktadır.

Son olarak 10/11/2026 tarihli ve 128418291 sayılı Bakanlık Makamı onayıyla iki önemli düzenleme yapılmıştır.

İlk olarak, boru şeklinde rüzgâr türbini çelik kuleleri ve kule bölümlerinin ihracatına yönelik düzenlenen DİİB’lerin süresinin 12 ay olarak belirlenebilmesine imkân tanınmıştır.

İkinci olarak, aynı ürünlerin ihracatına yönelik DİİB’ler kapsamında ithal edilecek 7208 GTİP’li levha hâlindeki sıcak saclar için asgari yurt içi alım zorunluluğu kaldırılmıştır.

Bu iki düzenleme, rüzgâr türbini çelik kuleleri ve kule bölümleri ihracatına yönelik belge uygulamasında süre ve yurt içi alım yükümlülüğü bakımından özel bir uygulama oluşturmuştur.

Firmalar Açısından Değerlendirme Ve Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Maden, metal ve orman ürünleri sektörlerinde faaliyet gösteren firmaların DİİB başvurularında Genelge ile belirlenen koşulları birlikte değerlendirmeleri gerekmektedir.

Öncelikle belgeye konu üretim faaliyetinin hangi sektör kapsamında değerlendirileceği ve bu sektöre uygulanacak azami döviz kullanım oranının doğru belirlenmesi önem taşımaktadır. Farklı azami döviz kullanım oranlarına tabi ürünler için ayrı DİİB düzenlenmesi esası bulunduğundan, belge başvurularının bu çerçevede hazırlanması gerekmektedir.

İlk defa belge başvurusunda bulunan firmaların yıllık üretim kapasitelerinin dörtte biri sınırını dikkate almaları; daha önce DİİB düzenlenmiş firmaların ise açık belgelerdeki gerçekleşmemiş ihracat taahhütlerini göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.

Kapasite raporunun tek vardiya esasına göre hazırlanmasına rağmen fiilen vardiyalı çalışma yapılması durumunda, vardiyalı çalışmanın ilgili ekspertiz raporuyla tevsik edilmesi belge kapsamında uygun görülebilecek ihracat taahhüt miktarı açısından önemlidir.

Bunun yanında ithalat ve ihracat listelerindeki GTİP bilgilerinin 12’li bazda doğru şekilde kaydedilmesi, sarfiyatın tespitinde gerekli olması hâlinde ikinci miktar birimlerinin de kullanılması ve bütün miktar birimlerinin gümrük beyannamelerinde gösterilmesi gerekmektedir.

Üretim sürecinde ortaya çıkan fire ve ikincil işlem görmüş ürün miktarlarının Ek-1’de belirtilen azami oranlara uygun olması; tabloda yer almayan üretim süreçleri veya azami oranları aşan talepler bakımından gerekli ekspertiz raporlarının hazırlanması da belge uygulamasında dikkat edilmesi gereken hususlar arasındadır.

Ayrıca Ek-2 kapsamında asgari yurt içi alım zorunluluğuna tabi eşya bakımından, belge süresince gerçekleştirilen yurt içi alımların taahhüt kapatma aşamasında gerekli oranı karşılaması gerekmektedir.

Sonuç olarak, Maden, Metal ve Orman Ürünleri Sektörlerine İlişkin Dahilde İşleme Rejimi Genelgesi, ilgili sektörlerde DİİB düzenlenmesine ve taahhüt hesabının kapatılmasına ilişkin uygulama esaslarını ayrıntılı şekilde ortaya koymaktadır. Özellikle belge süreleri, sektörel döviz kullanım oranları, üretim kapasitesi, sarfiyat ve fire hesaplamaları ile asgari yurt içi alım zorunluluğu, firmaların belge başvurularında ve taahhüt kapatma işlemlerinde dikkate alması gereken temel düzenlemeler arasında yer almaktadır.

Rüzgâr türbini çelik kuleleri ve kule bölümlerine yönelik 2026 yılında yapılan değişiklikler ise bu ürünlerin ihracatında 12 aya kadar belge süresi belirlenebilmesi ve belirli sıcak sac ithalatında yurt içi alım zorunluluğunun uygulanmaması bakımından ayrıca önem taşımaktadır.

Bilgilerinize sunarız .

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir