Birleşik Krallık Çevre, Gıda ve Kırsal İşler Bakanlığı (DEFRA), Avrupa Birliği Ormansızlaşmadan Arındırılmış Ürünler Tüzüğü’nün (EUDR) Kuzey İrlanda’da uygulanmasına ilişkin resmî rehberini 11 Kasım 2026 tarihinde güncelledi.
Güncellenen rehberde, EUDR kapsamındaki ürünlerin Kuzey İrlanda’ya taşınması, piyasaya arz edilmesi ve ihraç edilmesine ilişkin yükümlülükler açıklanırken, özellikle Durum Tespiti Beyanı (Due Diligence Statement – DDS) referans numarasının ilgili gümrük beyannamelerinde gösterilmesi gerekliliğiüzerinde duruldu.
Söz konusu düzenleme, Kuzey İrlanda ile Büyük Britanya arasındaki ticari hareketlerde faaliyet gösteren işletmeler açısından sürdürülebilirlik yükümlülüklerinin yanı sıra gümrük süreçlerinin de yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor.
1. EUDR Kuzey İrlanda’da Uygulanacak, Büyük Britanya Kapsam Dışında Kalacak
DEFRA tarafından yayımlanan rehbere göre, Avrupa Birliği’nin Ormansızlaşmadan Arındırılmış Ürünler Tüzüğü (EUDR), Kuzey İrlanda’da uygulanacak ve mevcut Avrupa Birliği Kereste Yönetmeliği’nin (EUTR) yerini alacak.
Buna karşılık EUDR, Büyük Britanya’yı oluşturan İngiltere, İskoçya ve Galler’de doğrudan uygulanmayacak.
Ancak Birleşik Krallık Hükümeti, Büyük Britanya’da ormansızlaşmayla mücadeleye yönelik ayrı bir düzenleme getirme niyetini açıklamış bulunuyor. Hükümetin, planlanan düzenlemenin kapsamını ve bilgi gerekliliklerini genel olarak EUDR ile uyumlu tutmayı hedeflediği ve bu konuda işletmeler, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası paydaşlarla istişare süreci yürütmeyi planladığı belirtiliyor.
Bu yaklaşımın temel amacı, Büyük Britanya ile Kuzey İrlanda arasındaki mevzuat farklılıklarını azaltmak ve Avrupa Birliği ile ticari ilişkilerin devamlılığını desteklemek.
2. EUDR Hangi Ürünleri Kapsıyor? #
EUDR kapsamında aşağıdaki emtialar ve bunlardan elde edilen belirli ürünler düzenlemeye tabi tutuluyor:
- Sığır ve sığır ürünleri,
- Kakao ve kakao ürünleri,
- Kahve,
- Palm yağı,
- Kauçuk,
- Soya,
- Ahşap ve ahşap ürünleri.
Bu emtialardan üretilen çikolata, ahşap mobilya ve belirli kauçuk ürünleri de ilgili ürün kodları ve mevzuattaki kapsam koşulları çerçevesinde düzenlemeye tabi olabiliyor.
Ayrıca bazı ambalaj malzemeleri de belirli Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP/HS) kodları kapsamında EUDR hükümlerine dahil ediliyor.
Bir ürünün ormansızlaşmadan arındırılmış (deforestation-free) kabul edilebilmesi için:
- Ürünün, 31 Aralık 2020 tarihinden sonra ormansızlaştırılmamış arazilerde üretilmiş olması,
- Ahşap içeren ürünlerde, kullanılan ahşabın aynı tarihten sonra orman bozulmasına yol açmadan elde edilmiş olması,
- Üretildiği ülkenin ilgili mevzuatına uygun şekilde üretilmiş olması,
- Gerekli durumlarda durum tespiti yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve ilgili beyanın sunulması gerekiyor.
Ürünlerin kapsamı ve istisnaları, (AB) 2023/1115 sayılı Tüzüğün Ek-I’i ve ilgili yetki devrine dayanan düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmelidir.
3. EUDR Uygulama Takvimi #
DEFRA’nın 11 Kasım 2026 tarihli güncellemesinde işletmelerin büyüklüğüne ve ürünlerin niteliğine göre farklı uygulama tarihleri açıklanmıştır.
| İşletme / Ürün grubu | Uygulama tarihi |
| Orta ve büyük ölçekli işletmeler (genel kapsam) | 30 Aralık 2026 |
| Mikro ve küçük işletmeler (genel kapsam) | 30 Haziran 2027 |
| Daha önce AB Kereste Yönetmeliği (EUTR) kapsamında bulunan ürünler | 30 Aralık 2026 |
| 13 Temmuz 2026 tarihli yetki devrine dayanan tasarrufla kapsama eklenen ürünler | 30 Aralık 2027 |
Son tarih, mikro ve küçük işletmeler bakımından genel kapsamda uygulanacak tarihtir. EUTR kapsamındaki ürünler için ise işletme büyüklüğünden bağımsız olarak 30 Aralık 2026 tarihi esas alınacaktır.
13 Temmuz 2026 tarihli yetki devrine dayanan tasarrufla kapsama eklenen ürünlere sabun, diğer hijyen ürünleri, çözünür kahve ve dondurulmuş sığır dili gibi ürünler örnek gösterilmiştir.
4. DDS Referans Numarası Gümrük Beyannamesinde Yer Alacak
Güncellenen rehberin gümrük işlemleri açısından en önemli düzenlemelerinden biri, Durum Tespiti Beyanı (Due Diligence Statement – DDS) referans numarasına ilişkin açıklamadır.
EUDR kapsamında operatörlerin, ilgili ürünleri Kuzey İrlanda veya AB pazarına sunmadan ya da Kuzey İrlanda’dan Birleşik Krallık ve AB dışına ihraç etmeden önce gerekli durum tespiti işlemlerini tamamlamaları ve DDS sunmaları gerekiyor.
DDS, Avrupa Birliği EUDR Bilgi Sistemi üzerinden sunuluyor. Beyanın sisteme iletilmesi sonucunda her beyan için benzersiz bir referans numarası oluşturuluyor.
Bu referans numarası:
- İlgili ürünleri satın alan alt operatörlere veya tüccarlara iletilmeli,
- Yetkili makamların talebi halinde sunulmalı,
- İlgili ürünlerin ithalat, ihracat veya Kuzey İrlanda’ya hareketine ilişkin gümrük beyannamesinde gösterilmelidir.
Mikro veya küçük birincil operatörler (MSPO) bakımından ise DDS yerine tek seferlik basitleştirilmiş beyan uygulaması bulunuyor. Bu beyan sonucunda oluşturulan benzersiz beyan tanımlayıcısının da ilgili tedarik zincirinde ve gerekli gümrük süreçlerinde kullanılması gerekiyor.
Dolayısıyla EUDR yükümlülüğü yalnızca ürünün ormansızlaşmadan arındırılmış olduğunun belgelenmesiyle sınırlı kalmıyor; ilgili referans bilgilerinin gümrük işlemlerine de aktarılmasını gerektiriyor.
5. Büyük Britanya’dan Kuzey İrlanda’ya Yapılan Sevkiyatlarda Uygulanacak Kurallar
Büyük Britanya’dan Kuzey İrlanda’ya gönderilen EUDR kapsamındaki ürünlerin ilgili EUDR yükümlülüklerini karşılaması gerekiyor.
Bu kapsamda operatörün DDS referans numarasını veya uygulanabilir olduğu durumlarda basitleştirilmiş beyan tanımlayıcısını sevkiyatla birlikte sağlaması gerekiyor.
İşletmelerin hareket şekline göre farklı prosedürler uygulanabiliyor:
Gümrük Beyannamesi Kullanılması Halinde:
DDS referans numarası veya ilgili beyan tanımlayıcısı, HMRC’ye Gümrük Beyanname Servisi (Customs Declaration Service – CDS) üzerinden sunulan gümrük beyannamesine eklenmelidir.
Hareket Kolaylaştırma Programlarının Kullanılması Halinde:
İşletmeler, Windsor Çerçevesi kapsamında mevcut kolaylaştırma uygulamalarından yararlanmaya devam edebiliyor. Bu kapsamda:
- UK Internal Market Scheme (UKIMS),
- Internal Market Movement Information (IMMI),
- Trader Goods Profile (TGP),
- Northern Ireland Retail Movement Scheme (NIRMS)
uygulamaları kullanılabiliyor.
Ancak ilgili DDS referans numarası veya beyan tanımlayıcısının gümrük beyannamesinde ya da IMMI kayıtlarında gösterilmesi gerekiyor.
Trader Support Service (TSS) Kullanılması Halinde:
EUDR kapsamındaki ürünlerin Büyük Britanya’dan Kuzey İrlanda’ya taşınmasında Trader Support Service (TSS) kullanılmaya devam edilebiliyor.
UK Carrier Scheme Kapsamında Yapılan Sevkiyatlarda:
Uygun ürünlerin yetkilendirilmiş taşıyıcılar aracılığıyla tüketicilere gönderilmesi halinde UK Carrier Scheme kullanılabiliyor. Bu durumda DDS referans numarasının yetkili taşıyıcıya iletilmesi ve ilgili UKC işletmeden tüketiciye veri setindeki Supporting Document Reference Number alanına eklenmesi gerekiyor.
6. Büyük Britanya’daki Tedarikçilerin Bilgi Paylaşımı Yükümlülüğü
Kuzey İrlanda’da faaliyet gösteren ve EUDR kapsamındaki ürünleri piyasaya sunan işletmelerin yükümlülüklerini yerine getirebilmeleri için Büyük Britanya’daki tedarikçilerden gerekli bilgileri temin etmeleri önem taşıyor.
DEFRA, Büyük Britanya’daki tedarikçilerin Kuzey İrlanda’daki ticari müşterilerini desteklemek amacıyla ürünlerin üretildiği arazilere ilişkin coğrafi konum bilgileri dahil gerekli verileri toplamalarını ve muhafaza etmelerini öneriyor.
Ayrıca tedarikçilerin EUDR kapsamına uygun ürünleri açık şekilde tanımlamaları, sipariş aşamasında gerekli bilgilerin otomatik paylaşımını sağlamaları veya müşterilerinin bu bilgilere hızlı şekilde erişebileceği bir sistem oluşturmaları tavsiye ediliyor.
Bu yaklaşım, Büyük Britanya’da EUDR doğrudan uygulanmasa da Kuzey İrlanda’ya ürün tedarik eden işletmelerin tedarik zinciri verileri bakımından önemli sorumluluklar üstlenebileceğini gösteriyor.
7. İşletmeler Açısından Değerlendirme Ve Alınması Gereken Önlemler
DEFRA’nın güncel rehberi, EUDR’nin çevresel uyum yükümlülüklerinin yanında gümrük işlemlerini ve uluslararası tedarik zincirlerini de doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor.
Özellikle Büyük Britanya’dan Kuzey İrlanda’ya ürün gönderen işletmelerin aşağıdaki hazırlıkları gerçekleştirmeleri önem taşıyor:
- EUDR kapsamına giren ürün ve GTİP/HS kodlarının tespit edilmesi,
- Ürünlerin 30 Aralık 2026, 30 Haziran 2027 veya 30 Aralık 2027 tarihlerinden hangisine tabi olduğunun belirlenmesi,
- Tedarikçilerden üretim yeri ve coğrafi konum bilgileri dahil gerekli verilerin temin edilmesi,
- DDS referans numarası veya uygulanabilir beyan tanımlayıcısının temin edilmesi ve ilgili ticari taraflarla paylaşılması,
- Gümrük beyannamesi, IMMI ve ilgili taşıma sistemlerinde referans bilgilerinin doğru alanlarda gösterilmesine yönelik süreçlerin oluşturulması,
- Tedarik zinciri kayıtlarının ve durum tespiti belgelerinin mevzuatta öngörülen süre boyunca muhafaza edilmesi.
EUDR’nin Kuzey İrlanda’da uygulanmasıyla birlikte ormansızlaşmadan arındırılmış ürünlere ilişkin uygunluk şartları, gümrük süreçleriyle daha doğrudan bağlantılı hale gelmektedir. Özellikle DDS referans numarasının ilgili gümrük beyannamesine veya uygulanabilir hareket kayıtlarına dahil edilmesi, Büyük Britanya–Kuzey İrlanda ticaretinde işletmelerin dikkat etmesi gereken temel hususlardan biridir.
İşletmelerin, ürün bazında kapsam ve uygulama tarihlerini önceden kontrol etmeleri ve tedarik zinciri bilgi akışını gümrük süreçleriyle uyumlu hale getirmeleri, sevkiyatlarda yaşanabilecek gecikme ve uyumsuzluk risklerinin azaltılması açısından önem taşımaktadır.
Bilgilerinize sunarız .

