Anayasa Mahkemesi’nin E.2025/269, K.2026/72 sayılı kararı ile, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 241. maddesinin 1. fıkrasında yer alan “ikincil düzenlemelerle getirilen hükümlere aykırı” ibaresi ile “bu Kanuna ve bu Kanunda tanınan yetkilere dayanılarak çıkarılan” ibaresi Anayasa’ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Söz konusu düzenleme, Gümrük Kanunu kapsamında ayrı bir ceza öngörülmeyen hallerde, kanuna ve kanunla verilen yetkiye dayanılarak çıkarılan ikincil düzenlemelere aykırılık durumunda, ilgili düzenlemelerde açıkça hüküm bulunması şartıyla usulsüzlük cezası uygulanmasını öngörmekteydi.
Anayasa Mahkemesi’nin anılan kararı ile birlikte, ikincil düzenlemelere aykırılığın tek başına 241/1 kapsamında değerlendirilerek usulsüzlük cezasına konu edilmesi yönündeki yaklaşım sınırlandırılmış, ceza uygulamasına ilişkin değerlendirmede kanunilik ilkesinin belirleyiciliği güçlendirilmiştir. Bu kapsamda, yalnızca yönetmelik, tebliğ veya benzeri ikincil düzenlemelere aykırılık bulunması halinde otomatik olarak 241/1 usulsüzlük cezası uygulanması imkânı ortadan kalkmış; uygulamanın kanuni dayanak ile maddi ihlal arasındaki ilişki çerçevesinde değerlendirilmesi zorunluluğu ortaya çıkmıştır.
Bu karar ile birlikte gümrük uygulamalarında idari yaptırımların kapsamı daraltılmış, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkeleri güçlendirilmiş ve ceza hukukunun temel ilkelerinden olan kanunilik ilkesine daha sıkı bir bağlılık sağlanmıştır.
Sonuç olarak, 241/1 maddesinin uygulanmasına ilişkin kriterler yeniden şekillenmiş ve uygulama alanında öngörülebilirlik daha sınırlı hale gelmiştir.
Bilgilerinize sunarız .
https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/06/20260602-6.pdf
