AB ile Türkiye Arasında Yetkilendirilmiş Yükümlü Statülerinin Karşılıklı Tanınmasına İlişkin Karar
13 Ekim 2026 tarihli Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde, Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye’nin yetkilendirilmiş yükümlü programlarının karşılıklı tanınmasına ilişkin AB–Türkiye Gümrük İşbirliği Komitesinin 16 Temmuz 2026 tarihli ve 1/2026 sayılı Kararı (2026/2303) yayımlandı.
Karar kapsamında, AB ve Türkiye’nin yetkilendirilmiş yükümlü programlarının birbiriyle uyumlu olduğu kabul edilerek, bu programlar çerçevesinde verilen statülerin karşılıklı olarak tanınması kararlaştırıldı.
Kararın Kapsamı #
Karşılıklı tanıma düzenlemesi; AB’de Birlik Gümrük Kodu’nun 38’inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamında verilen emniyet ve güvenliğe ilişkin Yetkilendirilmiş Yükümlü (AEO) statüsünü ve Türkiye’de 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 5/A maddesi ile Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği kapsamında verilen Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü’nü (YYS) kapsamaktadır.
Sağlanacak Kolaylıklar #
Karar doğrultusunda, tarafların gümrük idareleri, diğer tarafın program üyelerine kendi program üyelerine sağlanan kolaylıklarla karşılaştırılabilir kolaylıklar sağlayacaktır. Bu kapsamda;
- Emniyet ve güvenlik kontrollerinin azaltılması: Diğer tarafça verilen yetkilendirilmiş yükümlü statüsü, risk değerlendirmelerinde olumlu bir unsur olarak dikkate alınacak ve bu doğrultuda muayene ve kontrollerin azaltılması sağlanabilecektir.
- Muayenelerde öncelik tanınması: Giriş veya çıkış özet beyanları ile bu beyanlarda bulunması gereken aynı veri unsurlarını içeren transit beyanları kapsamındaki sevkiyatların muayeneye tabi tutulmasına karar verilmesi hâlinde, ilgili sevkiyatlara öncelik tanınacaktır.
- İş ortaklarının statüsünün dikkate alınması: Yetkilendirilmiş yükümlü başvurularında iş ortaklarına ilişkin koşullar değerlendirilirken, diğer tarafın programına üye olan işletmeler emniyetli ve güvenli iş ortakları olarak dikkate alınacaktır.
- İş sürekliliğinin desteklenmesi: Güvenlik alarm seviyelerinin yükselmesi, sınırların kapanması, doğal afetler veya diğer önemli olaylar nedeniyle ticaret akışının kesintiye uğraması durumunda, program üyelerine ait yüklerin işlemlerinin mümkün olduğu ölçüde kolaylaştırılması ve hızlandırılması amacıyla bir iş sürekliliği mekanizması oluşturulması için çalışılacaktır.
- Ticaret akışının sürdürülmesi: Ticaretin kesintiye uğradığı olağanüstü durumlarda, program üyelerine ait yüklerin hareketinin ve gümrük işlemlerinin mümkün olduğu ölçüde devam ettirilmesini destekleyecek tedbirler üzerinde çalışılacaktır.
Ayrıca, uygulamanın gözden geçirilmesinin ardından kara sınırlarında hızlı geçiş şeritleri oluşturulması gibi ilave kolaylıkların sağlanması da mümkün olabilecektir.
Bilgi Paylaşımı ve Kişisel Verilerin Korunması #
Karar kapsamında, program üyelerinin rızalarının alınması şartıyla ad, adres, statü, mevcut olması hâlinde doğrulama veya yetkilendirme tarihi ile EORI ya da AEO numarası gibi benzersiz kimlik numaralarının taraflar arasında elektronik ortamda sistematik olarak paylaşılması öngörülmektedir.
Statünün askıya alınması, geri alınması veya iptal edilmesinin nedenleri ise bu bilgi paylaşımının kapsamı dışında tutulmuştur. Bununla birlikte, kişisel verilerin işlenmesi, kullanılması, korunması, düzeltilmesi ve silinmesine ilişkin güvenceler ile ilgili kişilerin idari başvuru ve yargısal denetim hakları da düzenlenmiştir.
Kolaylıkların Askıya Alınması #
Diğer tarafın program üyelerine sağlanan kolaylıklar, ilgili gümrük idaresinin kendi program üyeleri bakımından uyguladığı askıya alma nedenlerine eşdeğer ve usulüne uygun şekilde gerekçelendirilmiş nedenlerle askıya alınabilecektir. Askıya alma işlemi ve gerekçeleri, makul bir süre içerisinde diğer tarafın gümrük idaresine bildirilecektir.
Ülke Bazında Karşılıklı Tanıma Düzenlemeleri #
1. Kore Cumhuriyeti #
Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı ile Kore Cumhuriyeti Kore Gümrük İdaresi arasında, tarafların Yetkilendirilmiş Yükümlü Programlarının Karşılıklı Tanınmasına İlişkin Düzenleme 9 Haziran 2014 tarihinde imzalanmıştır.
Kore’deki uygulamadan yararlanılabilmesi için firmaların, Koreli ithalatçılarını Türkiye’de YYS sahibi oldukları konusunda bilgilendirmeleri gerekmektedir. Koreli ithalatçıların ise Kore Gümrük İdaresine başvurarak ilgili ihracatçı firma için OBPC (Overseas Business Partner Code – Yurt Dışı İş Ortağı Kodu) düzenlenmesini veya mevcut OBPC’nin YYS koduyla ilişkilendirilmesini sağlamaları gerekmektedir.
Bu işlemlerin tamamlanmasının ardından Koreli ithalatçılar, ithalat beyannamelerinde YYS koduyla ilişkilendirilmiş güncel OBPC’yi kullanarak ilgili kolaylıklardan yararlanılmasını sağlayabilecektir.
2. Birleşik Krallık #
JETCO VIII. Dönem toplantısı kapsamında Türkiye ile Birleşik Krallık arasında Yetkilendirilmiş Yükümlülerin Karşılıklı Tanınması Düzenlemesi imzalanmıştır.
Düzenleme ile Türkiye’deki YYS sahibi firmaların Birleşik Krallık tarafından da güvenilir firmalar olarak tanınması; gümrük işlemlerinde daha az fiziki kontrole tabi tutulmaları, işlemlerde öncelik ve daha kısa bekleme süreleri gibi avantajlardan yararlanmaları hedeflenmektedir.
Karşılıklı tanıma düzenlemesi kapsamında sağlanacak kolaylıklardan yararlanılabilmesi için firmaların veri paylaşım onay sürecini tamamlaması gerekmektedir.
Yürürlük #
Karar, tarafların yürürlüğe giriş için gerekli iç işlemlerini tamamladıklarını birbirlerine bildirdikleri tarihi takip eden ayın ilk günü yürürlüğe girecektir.
Söz konusu düzenleme, AB ve Türkiye’deki yetkilendirilmiş yükümlü programlarının karşılıklı tanınması yoluyla emniyet ve güvenlik odaklı gümrük kontrollerinin kolaylaştırılmasını, güvenilir ticaretin desteklenmesini ve uluslararası tedarik zincirinde öngörülebilirliğin artırılmasını amaçlamaktadır.
Not: Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan yazıda, karşılıklı tanıma anlaşmaları kapsamında YYS sahibi firmaların sertifika bilgilerinin ilgili gümrük idareleriyle elektronik ortamda paylaşılabilmesi için firmaların onay vermesi gerektiği belirtilmiştir.
Önemli: Veri paylaşımına ilişkin onayın verilmemesi hâlinde, firmaların karşılıklı tanıma anlaşmaları kapsamında sağlanacak kolaylıklardan yararlanması mümkün olmayacaktır. Verilen onayın daha sonra sistem üzerinden değiştirilmesi de mümkündür.
Bilgilerinize sunarız .
