Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2026/12 sayılı Genelge ile deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan donatım ve işletme malzemeleri ile hava taşıtları, motorları ve bunların aksam ve parçalarının gümrük vergisi muafiyetine ilişkin usul ve esaslar yeniden düzenlenmiştir.
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 167’nci maddesi ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nın 97’nci maddesi kapsamında yapılan düzenleme ile muafiyetten yararlanabilecek eşya grupları, başvuru mercileri, izin süreçleri ve BİLGE sisteminde kullanılacak muafiyet kodları açıklığa kavuşturulmuştur.
Deniz Ulaştırmacılığında Kullanılan Eşyalara İlişkin Düzenlemeler
Deniz ulaşım araçlarının yabancı liman ve meydanlardan kendi ihtiyaçları için getirdiği veya bu araçlar adına gönderilen donatım ve işletme malzemelerine gümrük vergisi muafiyeti uygulanacaktır.
Muafiyet kapsamındaki eşya listesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığınca müştereken belirlenmiş olup ilgili eşyalara yönelik taleplerin Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğüne iletilmesi gerekmektedir. Uygun bulunan talepler için düzenlenen yıllık izin yazısının Ticaret Bakanlığına iletilmesinin ardından serbest dolaşıma giriş işlemleri gerçekleştirilebilecektir.
Bu kapsamda, BİLGE sistemi üzerinden yapılacak ithalat işlemlerinde “97DNZ” muafiyet kodunun kullanılması gerekmektedir.
Hava Ulaştırmacılığında Kullanılan Eşyalara İlişkin Düzenlemeler
Hava ulaştırmacılığında ise hava ulaşım araçlarının kendi ihtiyaçları için getirdiği veya bu araçlar adına gönderilen donatım ve işletme malzemeleri ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca yetkilendirilmiş hava aracı bakım, tedarik, tasarım ve üretim kuruluşları tarafından hava ulaşım araçları için ithal edilen donatım ve işletme malzemeleri muafiyet kapsamına alınmıştır.
Söz konusu eşyalara ilişkin başvuruların Sivil Havacılık Genel Müdürlüğüne yapılması gerekmektedir. Uygun bulunan talepler için düzenlenen yıllık izin yazısının Ticaret Bakanlığına iletilmesini takiben serbest dolaşıma giriş işlemleri gerçekleştirilecektir.
Ayrıca, yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetlerinde bulunan havayolu şirketlerinin faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithal ettikleri hava taşıtları, motorları ve bunların ilgili listede yer almayan aksam ve parçaları da muafiyet kapsamında değerlendirilecektir.
Yolcu taşımacılığında kullanılacak hava taşıtlarının koltuk kapasitesinin en az 20 olması şartı aranırken, yük taşımacılığında kullanılacak hava taşıtları bakımından herhangi bir kapasite sınırlaması öngörülmemiştir.
BİLGE Sisteminde Kullanılacak Muafiyet Kodları
Genelge kapsamında, muafiyet türüne ve ithalatı gerçekleştiren kuruluşun niteliğine göre kullanılacak kodlar aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:
- 97DNZ: Deniz ulaştırmacılığında kullanılan ve Ek-1 listesinde yer alan donatım ve işletme malzemeleri.
- BK97A: Hava ulaştırmacılığında kullanılan ve Ek-2 listesinde yer alan donatım ve işletme malzemelerinin, Kararın 97’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında ithalatı.
- BK97B: Ek-2 listesinde yer alan donatım ve işletme malzemelerinin, yetkilendirilmiş hava aracı bakım, tedarik, tasarım ve üretim kuruluşlarınca ithalatı.
- BK972: Ek-3 listesinde yer alan hava taşıtları ve motorlarının yolcu ve yük taşımacılığı faaliyetlerinde kullanılmak üzere ithalatı.
- 97AKS: Hava taşıtları ve motorlarına ait Ek-2 listesinde yer almayan aksam ve parçaların ilgili havayolu şirketlerince ithalatı.
Muafiyet Kapsamındaki Eşyanın Kullanımına İlişkin Sınırlamalar
Genelgede, muafiyet kapsamında ithal edilen eşyanın kullanımına ve devrine ilişkin hükümler de açıklanmıştır.
Buna göre, muafiyet kapsamında serbest dolaşıma sokulan eşyanın, gümrük idaresinden izin alınmaksızın muafiyetten yararlanma hakkı bulunmayan kişi, kurum ve kuruluşlara ödünç verilmesi, kiralanması, devredilmesi, satılması, teminat olarak gösterilmesi veya muafiyet amacı dışında kullanılması mümkün bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, eşyanın muafiyet hakkına sahip başka bir kişi, kurum veya kuruluşa muafiyet amacına uygun kullanılmak ve gümrük idaresinden izin alınmak kaydıyla ödünç verilmesi, kiralanması, devredilmesi veya satılması halinde gümrük vergileri aranmayacaktır.
Ayrıca, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile Tersaneler ve Kıyı Yapıları Genel Müdürlüğünce bildirilen yıllık izin yazıları doğrultusunda, yalnızca ilgili firmaların vergi numaraları BİLGE sisteminde ilgili muafiyet kodlarıyla ilişkilendirilecektir. Muafiyet uygulaması, sistemde ilgili kod kapsamında tanımlı GTİP’lerde yer alan eşyalarla sınırlı olacaktır.
Deniz ulaştırmacılığında 97DNZ muafiyet kodu ile ithal edilen donatım ve işletme malzemeleri için 2581 sayılı Kanun kapsamında tanımlanan DENTV muafiyet kodunun ayrıca kullanılması mümkün olmayacaktır.
Yürürlükten Kaldırılan Genelge
2026/12 sayılı Genelge ile 18.07.2014 tarihli ve 2014/17 sayılı Genelge ile bu Genelgeye ilişkin değişiklik yapan 2016/22, 2017/2, 2018/1, 2018/16, 2019/41, 2020/26, 2021/19 ve 2022/10 sayılı Genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır.
Bilgilerinize sunarız .
