Türk Standardları Enstitüsü (TSE), Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 1, 2, 9, 25 ve 32 sayılı İthalat Denetimi Tebliğleri kapsamında yer alan ürünlerin ithalatta ürün güvenliği denetimlerini yürütmekle görevli kuruluş olup, söz konusu faaliyetlerini Bakanlık tarafından belirlenen mevzuat, talimat ve uygulama rehberleri doğrultusunda yerine getirmektedir.
İthalat denetim süreci, başvuruların Ticaret Bakanlığı TAREKS sistemi üzerinden yapılmasıyla başlamaktadır. Denetime tabi tutulacak ürünlerin belirlenmesi, risk analizleri, fiilî denetime yönlendirme işlemleri ile denetim kapsam ve kriterleri Ticaret Bakanlığı tarafından TAREKS sistemi aracılığıyla belirlenmekte, TSE ise bu süreçte uygulayıcı kuruluş olarak görev yapmaktadır.
TSE’ye intikal eden başvurular BelgeNET sistemi üzerinden yürütülmekte; başvuru kabul aşamasında belge incelemesi yapılmakta, gerekli görülen durumlarda fizikî muayene ve numune alma işlemleri gerçekleştirilmekte, ürünün niteliğine göre deney ve muayene süreçleri tamamlanarak başvuru sonuçlandırılmaktadır. Sürece ilişkin tüm bildirimler BelgeNET sistemi üzerinden yapılmakta ve gerçekleştirilen işlemler kayıt altına alınmaktadır.
Denetim süreleri; ürünün risk seviyesi, deney ve test gerekliliği, sunulan bilgi ve belgelerin doğruluğu ile başvuru sahiplerinin taleplere dönüş süreleri gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişebilmektedir. Yapılan değerlendirmelerde süreçlerde yaşanan gecikmelerin önemli bir kısmının; eksik veya hatalı belge sunulması, ürün ve belge bilgilerinin uyumsuz olması, yanlış GTİP beyanı yapılması, mevzuata aykırılıklar, geçersiz veya doğrulanamayan belgeler, ön izin süreçlerinin tamamlanmaması, sistemlere eksik bilgi girilmesi ve talep edilen bilgi-belgelere zamanında dönüş yapılmaması gibi nedenlerden kaynaklandığı görülmektedir.
Bunun yanında ürünün teknik özellikleri, risk düzeyi, deney ve muayene süreçlerinin gerektirdiği süreler ile dönemsel başvuru yoğunlukları da denetim sürelerini etkileyebilmektedir.
TSE tarafından ithalatta ürün güvenliği denetim süreçlerinin etkinliğini artırmak amacıyla sürekli iyileştirme çalışmaları yürütülmektedir. Bu kapsamda 2022 yılına kıyasla denetim faaliyetlerinde görev yapan teknik uzman personel sayısında %134, toplam ithalatta ürün güvenliği süreçlerinde görev yapan personel sayısında ise %48 oranında artış sağlanmıştır.
Denetim süreçlerinin hızlı ve etkin şekilde tamamlanabilmesi için başvuru sahiplerinin;
• Tebliğlerde belirtilen bilgi ve belgeleri eksiksiz ve güncel olarak sisteme yüklemesi,
• Ürün ile belge bilgilerinin (marka, model, teknik özellik vb.) birebir uyumlu olmasını sağlaması,
• GTİP beyanlarını doğru yapması,
• Deney raporu, sertifika ve uygunluk beyanlarının geçerliliğini kontrol etmesi,
• Ön izin ve dış onay süreçlerini ürünler gümrüklü sahaya gelmeden önce tamamlaması,
• CE işareti, etiketleme ve teknik işaretlemelerin mevzuata uygunluğunu önceden kontrol etmesi,
• TAREKS ve BelgeNET sistemlerindeki bildirimleri düzenli takip etmesi,
• Fizikî muayene ve numune alma süreçlerinde gerekli hazırlıkları eksiksiz yapması,
• Kapsam dışı başvurularda gerekli açıklama ve teknik dokümanları sisteme sunması,
• Yetkilendirme ve vekâlet işlemlerinin güncelliğini sağlaması
büyük önem taşımaktadır.
Başvuru sahiplerinin mevzuat gerekliliklerine eksiksiz uyum sağlaması durumunda başvuruların ortalama 7 gün içerisinde sonuçlandırılabildiği belirtilmektedir.
Bu çerçevede, ithalat denetim süreçlerinin etkin ve hızlı şekilde yürütülebilmesi için başvuru sahibi firmaların sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmesi önem arz etmekte olup, söz konusu hususların sektör paydaşlarıyla paylaşılmasının süreçlerin hızlanmasına ve kamuoyunda oluşabilecek yanlış algıların önlenmesine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. TSE tarafından ithalatta ürün güvenliği denetim faaliyetlerinin mevzuat ve mevcut imkânlar çerçevesinde daha etkin yürütülmesi amacıyla sürekli iyileştirme çalışmaları devam etmektedir
Bilgilerinize sunarız .
https://www.tse.org.tr/duyuru/ithalatta-urun-guvenligi-denetim-sureclerine-iliskin-bilgilendirme/
