Royalti veya Lisans Ücreti: İthal eşyasının imalatı, ihraç edilmek üzere satışı veya kullanımı ya da yeniden satışı ile ilgili hakların kullanımı nedeniyle patent, dizayn, know-how, model, marka, tescilli tasarım, telif hakkı ve imalat süreçleri gibi adlar adı altında yapılan ödemelerdir
Gümrük Kanunu’na göre kıymeti belirlenecek eşyanın satış koşulu olarak, alıcının doğrudan veya dolaylı olarak ödemesi gereken, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş royalti veya lisans ücretleri gümrük kıymetine dahil edilir.
Royalti veya Lisans Ücreti Hangi Hallerde Gümrük Kıymetine Dahil Edilir?
Royalti veya lisans ücreti kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olmalıdır.
Royalti veya lisans ödemesi bu eşyanın satış koşulu olarak yapılmalıdır.
Royalti veya lisans ücreti satıcıya doğrudan veya dolaylı olarak ödenmelidir.
Royalti veya lisans ücreti fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olmalıdır.
Royaltinin Kıymeti Belirlenecek Eşyanın Satış Koşulu Olması Gereği
Gümrük Kanunu 27. Maddesinde “Kıymeti belirlenecek eşyanın satış koşulu gereği, alıcının doğrudan veya dolaylı olarak ödemesi gereken, fiilen ödenen veya ödenecek fiyata dahil edilmemiş olan royalti ve lisans ücretleri” belirtilmiş olup royaltinin kıymeti belirlenecek eşyanın satış koşulu olması gereği olduğu belirtilmiştir.
Gümrük Yönetmeliğinde ise, “Royalti ve Lisans Ödemeleri” başlıklı ilgili maddesinde “…ithal eşyasının gümrük kıymeti satış bedeli yöntemine göre belirlenirken; royalti ve lisans ücreti ödemeleri fiilen ödenen veya ödenecek fiyat ve ödeme kıymeti belirlenecek eşya ile ilgili olması gerektiği ve ödeme bu eşyanın satış koşulu olarak yapılması gerektiği belirtilmiştir.
Royalti ve Lisans ödemesinin gümrük kıymetine konu olabilmesi için gerekli olan iki şart bulunmakta olup bu iki şart aynı anda oluşması gerekir. Bu iki şart yapılan ödemenin eşya ile ilgili olması ile birlikte eşyanın satış koşulu olması gerektiği mevzuatta açık ve nettir. Genellikle royalti ve satış sözleşmeleri incelendiğinde satın alınan eşya ile ilgili olduğu açık bir şekilde belirgin olurken eşyanın satış koşulu olup olmadığı konusu belirsizdir. Bu durum royalti ve lisans sözleşmesinin dikkatli bir şekilde incelenmesi sonucunda ortaya çıkarmaktadır.
Royalti ve lisans ücretine bağlı olarak düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararlarında bazı durumlarda ödemenin eşya ile ilgili olmasına rağmen eşyanın satış koşulunun oluşup oluşmadığına bakılmaksızın cezai müeyyide uygulanması durumları ile karşılaşılmaktadır.
Satış koşuluna ilişkin olarak Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün Seri No: 2 Tebliğinde “Royalti veya lisans ücretinin ithal eşyasının satış koşulu olması” başlıklı maddesinde de belirtildiği üzere; alıcının royalti veya lisans ücretini satış koşulu olarak ödeyip ödemediğinin tespitinde belirleyici unsurlardan biri, alıcının söz konusu eşyaları royalti veya lisans ödemesi yapmadan alıp alamayacağıdır.
Satış koşulunun olup olmadığını anlamanın en iyi yöntemi sözleşmedeki ifadelerden royalti lisans ödemesi yapılmadan da eşyanın ithalatının gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğidir. Royalti ödemesi yapmadan da ithalatın gerçekleştirilmesinde herhangi bir kısıtlama yoksa ve bunun dışında belirgin başka bir ifade bulunmuyorsa eşyanın satış koşulunun gerçekleşmediğini söyleyebiliriz.
Royalti veya lisans ücreti satışın koşulu olarak ödendiği sürece üçüncü kişiye ödeme yapılmasının satıcıya yapılan ödemeden bir farklılığı yoktur. Üçüncü taraflara ödenen royalti veya lisans ücretleri de dahil olmak üzere royalti veya lisans ödemesinin ithal edilen eşyaların satış koşulu olarak yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi için her olay bazında, satış ve lisans anlaşmaları ile diğer ilgili bilgiler arasındaki bağlantı da dahil olmak üzere satış ve ithalatı ilgilendiren tüm faktörlerin değerlendirilmesi gerekir.
Royalti veya lisans ödemesinin satış koşulu olup olmadığının tespitinde; satış sözleşmesi veya ilgili dokümanlarda royalti veya lisans ödemesine ve royalti veya lisans sözleşmesinde eşyaların satışına ilişkin bir atıfta bulunulması gerekir.
Sonuç:
Royalti ve lisans ödemesi yapan şirketler, yapmış olduğu ithal eşya ile ilgili olması durumu ile eşyanın satış koşulu olup olmadığını incelerken, eşya ithalatını royalti ve lisans ücretinden bağımsız bir şekilde temin edip edemeyeceğine ve kullanıp kullanamayacağını, ücretin gümrük kıymetine dahil edilmeyeceğinin kontrolünü bu konuda uzman kişilerle inceleyerek karar verilmesi ve buna göre gerekmesi halinde ücretin gümrük kıymetine dahil edilmesi gerekir.
Kaynak:
ticaret@govtr
Gümrük Kanunu
Gümrük Yönetmeliği
