ABD Başkanı Trump’ın açıklamış olduğu tüm dünya ülkelerine yönelik gümrük vergisi uygulamaları uluslararası alanda en çok konuşulan konulardan olmuş ve hala konuşulmaya devam etmektedir.
En az % 10 olmak üzere, açıklanan listeye göre gümrük vergisi uygulanan ülkelerin ABD’den ithal ettikleri ürünlere karşı uyguladığı gümrük vergileri düşük olması halinde (% 10) aynısını ABD uygularken çok daha yüksek oranda gümrük vergisi uygulayan ülkeler için ise genellikle yarısı oranında uygulamaya konulacağı görülmektedir.
Açıklanan listeye bakıldığında birçok ülkenin (Çin; % 67, Vietnam; % 90, Tayvan % 64 vb) ABD’ye uyguladığı gümrük vergilerinin çok yüksek olduğu görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında ABD’nin uyguladığı gümrük vergisi uygulamasında haksız olduğu da söylenemez.
Yapılan uygulama hem ABD, hem AB hem de Çin (Asya Ülkeleri) tarafında farklı farklı yansımaları olacağa benzemektedir.
ABD tarafında gümrük vergilerinin bu kadar yükseltilmesinin ana sebebi hızla yükselen dış ticaret açığını düşürmeye yöneliktir. Ancak bununla birlikte gümrük vergisi uygulanan ülkelerden yapılacak ithalatın, maliyetler yükselmesine rağmen ithalat azalmazsa bundan sonraki süreçte ABD’de enflasyon baskısını konuşabiliriz. Gelecek dönemde yüksek gümrük vergisi uygulanan ülkelerden yapılacak ithalat miktarları ile ABD ekonomisine etkisi takip ediliyor olacaktır.
ABD’nin gümrük vergisi artışını açıklamasının hemen ardından Avrupa Birliği ve Çin misilleme yapma sinyalleri vermiş olup Çin tarafı 10 Nisan itibari ile ABD ürünlerine % 34 gümrük vergisi uygulayacağını açıklamıştır. Misillemelerin yapılması ülkelerin bloklaşmasına ve vergi duvarlarının tamamen yükselmesine neden olacaktır. Bu durum maliyetlerin çok yükselmesine, üretimin azalmasına ve küresel enflasyonun yükselmesine neden olacaktır.
Trump’ın gümrük vergilerini yükselterek ulaşmak istediği diğer bir amaç ise maliyet avantajı nedeni ile ABD dışına yatırım yapan şirketleri üretim yapmak için ABD’ye döndürmeye ve ABD içerisinde yatırım yapmalarını istemesidir. Ancak şirketler için üretim maliyetleri içerisinde gümrük vergilerinin yanında işçilik maliyetleri ile yatırım maliyetleri de büyük yer kaplamaktadır. Bu nedenle, sadece gümrük vergilerinin yükselmesi nedeniyle ABD’ye dönmek yerine hem düşük gümrük vergisi uygulayan hem de işçilik ve yatırım maliyetleri düşük olan alanlara (ülkelere) kayacaktır. Bu açıdan bakıldığında, hem yatırım yapılabilir ülke hem de gümrük vergisi düşük uygulanan ülkeler tercih sebebi olacaktır. Bu konuda % 10 gümrük vergisi uygulanan Türkiye ile birlikte, İngiltere, Brezilya, Singapur, Avustralya, Birleşik Arap Emirlikleri, Yeni Zelanda, Arjantin, Mısır gibi ülkeler öne çıkacaktır.
Türkiye’ye uygulanan % 10’luk düşük gümrük vergisi, yüksek gümrük vergisi uygulanan ülkeler yerine Türkiye’nin tercih edilmesini sağlayacaktır. Dolayısıyla Türkiye’nin bu süreci iyi değerlendirerek hem Çin bölgesinden hem de Avrupa Bölgesinden yatırım çekebilir bununla birlikte hali hazırda ABD’deki müşterilerin yönünü Türkiye’ye çevirmesi sağlanabilir. Bu konuda özellikle tekstil sektörü ön plana çıkmaktadır.
