Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinde 21.02.2020 tarihinde yapılan değişiklik ile YYS sahibi şirketlerin izlenme aralığı üç yıldan beş yıla çıkarılmıştır.
07.04.2026 tarihi itibariyle 814 firma YYS sahibi olmuştur ve her yıl yaklaşık 50-60 firma YYS İzleme (Güncelleme) denetimine tabi olmaktadır. Bu kadar çok sayıda şirketi ilgilendirecek olan bu durumla ilgili olarak nasıl bir yol izlenmeli ve nelere dikkat edilmeli aşağıda başlıklar halinde anlatılmıştır.
Soru Formunun Düzenlenmesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:
Soru formu, sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki 60 aylık dönemin sonuna tekabül eden tarihi izleyen üç aylık sürenin sonuna kadar ilgili bölge müdürlüğüne iletilmesi gerekir.
Soru formu mutlaka Ticaret Bakanlığı sitesinde yayınlanan en son versiyona göre düzenlenmesi gerekir. Son versiyon olan v3.3.2. soru formuna bu linkten ulaşabilirsiniz: https://ticaret.gov.tr/gumruk-islemleri/yetkilendirilmis-yukumlu-statusu/belgeler/yeni-ek-2-soru-formu-yetkilendirilmis-yukumlu-basvurularinda-kullanilacak-olan-elektronik-soru-formu-v3-3-2
Soru formu güncelleme çalışmasına, şirketteki organizasyon yapısının değişmesi, uygulamalarda oluşabilecek değişikler vb. nedeniyle güncel soru formunun verileceği tarihten en az 8-10 ay öncesinden planlamanın yapılması ve çalışmalara da aynı sürede başlanması gerekir.
Soru formunda soruların cevaplandırılması için her bir soruya ilişkin yazılı usul hazırlanması ve/veya güncellenmesi gerektiğinden şirket için zorunlu olan soruları cevaplandıracak şekilde yazılı usullerin hazırlanması ve uygulamaların tam ve doğru olarak yapılması gerekir.
YYS kapsamında olan tüm tesisler soru formuna eklenmeli ve yazılı usuller ile uygulamaların eklenen tüm tesisleri kapsaması gerekir.
YYS başvurusu esnasında veya daha sonradan ortaya çıkan ve YYS’yi etkileyen tüm durumlar değerlendirilmeli, bildirimi yapılmayan veya farkına varılmayan hususlar da varsa bunlar da göz önünde bulundurularak soru formunun doldurulması esnasında tamamlanmalıdır. Acil olarak bildirilmesi gereken bir durum varsa güncelleme süresi beklemeden ilgili Bölge Müdürlüğüne bildirilmesi gerekir.
Sertifika sahipleri; YYS kapsamına giren yeni bir üretim tesisi, depolama tesisi, fason üretim tesis vb. eklemeyi planlanıyorsa ve soru formu güncellemesine 6 aydan daha az süre varsa bu durumda Yönetmelik Eki Ek.1/A başvuru formu ile birlikte tesisin faaliyete geçtiğinin bildirimi bölge müdürlüğüne yapılır. Soru formu güncelleme döneminde bildirilen bu tesis soru formuna eklenebilir. Ancak güncelleme tarihine 6 aydan daha fazla süre varsa ve tesis hemen faaliyete geçecekse faaliyete geçtiği tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde Ek.1/A başvuru formu ve Yönetmelik eki ek.24 tesis ekleme ve bildirim formu ile bildirimde bulunulması gerekir.
Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 159. maddesine göre yerinde incelemeye tabi olan hususlar dışındaki tüm YYS şartlarına ilişkin koşulların sağlanıp sağlanmadığı ilgili bölge müdürlüğü tarafından her beş yılda bir koşulların tevsikine ilişkin belgeler ve Bakanlık veri tabanları üzerinden yapılacak ön izleme ile kontrol edilir.
Dolayısıyla, izlemenin yapılabilmesi için gerekli belgelerin sertifika sahibi tarafından bölge müdürlüğüne ibraz edilmesi gerekir. Başvuru sahibi tarafından ilgili belgeler sertifikanın düzenlendiği tarihten sonraki altmış aylık dönemlerin sonuna tekabül (ikinci güncelleme ikin 120. ay baz alınmalıdır. ) eden tarihi izleyen birinci ayın sonundan itibaren on beş iş günü içinde YYS başvurusu için gerekli olan belgeler ilgili bölge müdürlüğüne ibraz edilir.
İbraz Edilmesi Gereken Belgeler:
– Yönetmelik eki Ek.1/A Başvuru Formu ve sahip olunan gerekli yetki ve izinlere göre Ek.1/B ila 1/F arasındaki formlar
– Ek.2 Soru Formu
– Yönetim Kurulu üyeleri, sermayesi yüzde 10 ve üzerine sahip gerçek kişiler ile gümrük ve dış ticaret işlemlerini temsile haiz kişilerin adli sicil belgeleri, bu kişilerden sürekli olarak yurtdışında ikamet edenler varsa Yönetmelik eki Ek.3’te yer alan örneğe uygun beyan formu
– SGK prim borcu yoktur yazısı
– Vergi borcu yoktur yazısı
– Son üç yıl karşılaştırmalı olacak şekilde Yönetmelik Ek.5’te yer alan örneğe uygun şekilde olumlu olarak sonuca bağlanan YMM Raporu
– Avrupa Akreditasyon Birliğinin karşılıklı tanıma anlaşmalarına imza atmış akreditasyon kurumları tarafından akredite edilmiş uygunluk değerlendirme kuruluşlarınca düzenlenecek ve akreditasyon kurumunun markasını taşıyan geçerli ISO 9001 ve ISO 27001 sertifikalarının aslı veya düzenleyen kuruluş tarafından onaylı örneği. (Belgelerin kapsamının güncel olmasına ve YYS kapsamında ISO sertifikalarında bulunması gereken tesis adreslerinin yer almasına dikkat edilmesi gerekir.)
– Üretici şirket olunması halinde Kapasite Raporu
Bölge Müdürlüğü Ön İzleme Süreci
Sertifika sahibi tarafından belgelerin ibrazı müteakiben en geç on beş iş günü içerisinde izleme faaliyeti ilgili bölge müdürlüğü tarafından sonuçlandırılır. Bu süre başvuru sahibine bilgi verilmesi kaydıyla on beş iş günü uzatılabilir. Eksik olan bilgi veya belge varsa mevzuatta belirtilen süreler içerisinde bölge müdürlüğü tarafından sertifika sahibinden talep edilir.
Bölge Müdürlüğü Tarafından Yapılan İncelemeler:
– YYS koşullarına ilişkin sertifika sahibi tarafından ibraz edilen başvuru belgelerinin uygunluğu ile belgelerin eksik olup olmadığının kontrolü yapılır.
– Bakanlık veri tabanında yer alan bilgilerle ibraz edilen bilgi belgelerin uyumluluğu ile diğer YYS şartlarını sağlayıp sağlamadığının kontrolü yapılır.
– Sahip olunan izin/yetkilere ilişkin belgelerin kontrolü yapılır. (Kapasite Raporu, Ekspertiz Raporu, Uluslararası Taşımacı Yetki Belgesi veya İthalat Eşyasının Grup İmalatçılarının Üretiminde Kullanım Oranına İlişkin YMM Raporu)
– KDS üzerinden yapılan ceza kararları sorgusu neticesine sertifika sahibinin ceza kararlarına ilişkin koşulları karşılayıp karşılamadığının kontrolü yapılır.
– En az 100 gümrük beyanı şartının sağlanıp sağlanmadığının kontrolü yapılır.
- Üretici şirket dışında yer alan YYS sahibi şirketlerin ithalat ve ihracat tutarlarının yeterli olup olmadığının kontrolü yapılır.
Sonradan Kontrol Yetkilisi (Müfettiş) Denetimi:
İlgili bölge müdürlüğü tarafından yapılan öz izleme tamamlandıktan sonra dosya ilgili genel müdürlüğe sevk edilir.
Genel müdürlük tarafından başvuru belgeleri ile birlikte şirketin düzenlemiş olduğu Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği eki Ek.2 soru formu ve bu kapsamda oluşturulan yazılı usullerin uygunluğu kontrol edilir. Bu aşamada eksiklikler varsa şirket tarafından tamamlanır ve şirket tesislerinde uygulamaya ilişkin yerinde denetim yapılması için sonradan kontrol yetkilisi (müfettiş) görevlendirilir.
Sonradan kontrol yetkilisi (müfettiş) tarafından Ek.2 soru formu ve yazılı usullerin şirketteki uygulamaları kontrol edilir ve Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği Ek.7’de yer alan yerinde inceleme değerlendirme formu düzenlenir.
Sonradan Kontrol Yetkilisi (müfettiş) tarafından yapılacak denetimde aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekir.
– Yazılı usullere ilişkin uygulamalar sonradan kontrol yetkilisine sunulmalıdır.
– Yazılı usul ile uygulama arasında çelişki olmamalıdır.
– Yapılan uygulamalar süreklilik arz etmeli ve süreklilik arz ettiği sonradan kontrol yetkilisine gösterilmelidir.
– Sonradan kontrol yetkilisi gelmeden önce yazılı usul ve uygulamalarda eksiklik olup olmadığının kontrolünün mutlaka yapılması gerekir ve varsa en kısa sürede giderilmesi gerekir.
Sonuç:
YYS izleme sürecinde yapılacak olan denetimlerde, son beş yılda yapılmış olan YYS kapsamındaki işlemlerden sorumlu olunduğundan; şirketlerin başvuru aşamasındaki hazırlık ve denetim sürecinden daha zorlu geçtiği görülmektedir.
Dolayısıyla, YYS izleme sürecine giren veya izleme tarihine 1 yıldan daha az bir süre kalan YYS sahibi şirketlerin süreçle ilgili çalışmalara mutlaka başlaması ve hazırlık yapması önem arz etmektedir. Bu konudaki hazırlığın da YYS konusunda donanımlı ve tecrübeli danışmanlardan alınması YYS izleme sürecinin sorunsuz ilerlemesi açısından büyük önem taşımaktadır.
