T.C. Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan yazı ile, Türkiye–AB–Tunus arasındaki çapraz menşe kümülasyonu, geçirgenlik hükmü ve İlave Gümrük Vergisi (İGV) uygulamasına ilişkin açıklamalarda bulunulmuştur.
Son dönemde gümrük idarelerine yapılan başvurularda; 1 Nisan 2026 tarihi ve sonrasında AB’den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilen Tunus menşeli eşya için, 2012 kurallarına göre düzenlenmiş tedarikçi beyanı ibraz edilerek İGV tahsil edilmemesinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Yapılan açıklamada, 1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla Türkiye–AB–Tunus arasında çapraz menşe kümülasyonunun sona erdiği belirtilmiştir.
Bu kapsamda, 10791 sayılı Karar ile ihdas edilen Geçici Madde 2’nin geçerlilik süresinin 1 Nisan 2026 tarihinde sona ermesi nedeniyle, bu tarih ve sonrasında AB’den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilen Tunus menşeli eşyadan, geçerli bir tedarikçi beyanı bulunup bulunmadığına bakılmaksızın İGV tahsil edilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla, 2012 kurallarına göre düzenlenmiş geçerli bir tedarikçi beyanının ibraz edilmesi, söz konusu ithalat işlemlerinde İGV muafiyeti sağlamamaktadır.
Geçirgenlik hükmünün amacı ;
Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon’un revizyonu kapsamında, 2012 menşe kurallarından 2023 menşe kurallarına geçiş sürecinde ortaya çıkabilecek tedarik zinciri sorunlarının önlenmesi amacıyla geçirgenlik hükmü oluşturulmuştur.
Söz konusu hüküm ile, eski kurallara göre ithal edilmiş belirli girdilerin menşe statülerinin korunması ve yeni kurallara geçiş sürecinde tedarik zincirlerinde kırılma yaşanmasının önüne geçilmesi amaçlanmıştır.
Geçirgenlik hükmü, 20.12.2025 tarihli ve 33113 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin 58 inci maddesi ile Türk gümrük mevzuatına aktarılmıştır.
Ancak önemle belirtmek gerekir ki, geçirgenlik hükmü, çapraz kümülasyon imkanının sona erdiği Türkiye–AB–Tunus gibi ülkeler arasında yeni bir çapraz kümülasyon alanı oluşturmamaktadır.
Söz konusu hüküm yalnızca, çapraz kümülasyonun halen mümkün olduğu ülkeler arasındaki tercihli ticarette, geçmişte eski menşe kurallarına göre ithal edilmiş girdilerin belirli bir süre boyunca menşe statülerinin korunmasını sağlamaktadır.
Bu nedenle, İGV mevzuatı ile geçirgenlik hükmü arasında herhangi bir bağlantı bulunmamaktadır.
Tedarikçi beyanının kullanım amacı ;
AB’den Tunus menşeli eşya için tedarikçi beyanı düzenlenmesi, ithalat aşamasında İGV muafiyeti sağlamamaktadır.
Bununla birlikte, söz konusu tedarikçi beyanının düzenlenmesi mevzuata aykırı değildir. Tedarikçi beyanı; ilerleyen dönemde söz konusu eşyanın Türkiye’de işlenmesi veya aynen Türkiye’den, Türkiye ve Tunus ile çapraz kümülasyonun uygulanabildiği üçüncü bir ülkeye ihraç edilmesi halinde, Türkiye’deki ihracatçının menşe statüsünü tevsik etmesine yardımcı olabilecektir.
Örneğin, EFTA ülkeleri gibi Türkiye ve Tunus ile çapraz kümülasyonun uygulanabildiği ortak STA ülkelerine yapılacak ihracatlarda, eski kurallara göre düzenlenmiş tedarikçi beyanı, geçirgenlik hükmü kapsamında EUR.1 Dolaşım Belgesi başvurusunda tevsik edici belge olarak kullanılabilecektir.
Sonuç olarak; 1 Nisan 2026 tarihi ve sonrasında AB’den A.TR Dolaşım Belgesi eşliğinde ithal edilen Tunus menşeli eşya bakımından, geçerli bir tedarikçi beyanı bulunsa dahi İGV tahsil edilmesi gerekmektedir.
Geçirgenlik hükmü İGV muafiyeti sağlamamakta olup, Türkiye–AB–Tunus arasında sona ermiş olan çapraz kümülasyon imkanını da yeniden tesis etmemektedir.
Bilgilerinize sunarız .
