Sayın İlgili;
Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon, 7 Aralık 2023 tarihli ve 1/2023 sayılı PEM Ortak Komitesi Kararı ile revize edilerek güncellenmiş ve “Revize Bölgesel Konvansiyon” olarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu revizyon, ülkemizde 19 ve 20 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazetelerde yayımlanan düzenlemeler ile iç hukuka aktarılmıştır.
Bu kapsamda, taraf ülkelerle imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmalarında (STA) gerekli atıfların yapılmış olması halinde, tercihli menşe kuralları ile geri ödeme yasağına ilişkin hükümler Revize Bölgesel Konvansiyon çerçevesinde uygulanacaktır.
Revize Konvansiyon ile yapılan önemli değişikliklerden biri, belirli ürün grupları (50-63. fasıllar dışındaki eşya) için geri ödeme yasağının kaldırılmasıdır. Bu değişiklik doğrultusunda, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında uygulanan telafi edici vergi (TEV) yükümlülüğünün doğup doğmadığı, ilgili STA ve Konvansiyon hükümlerine göre değerlendirilecektir.
Ülkemiz ile Revize Bölgesel Konvansiyon kapsamı menşe kurallarının uygulanabilir olduğu ülke ve ülke grupları ilgili yürürlük tarihleri ile birlikte Bakanlığımız resmî internet sitesinden düzenli olarak yayımlanmaktadır. Konuya ilişkin en güncel bilgiye ulaşılması için https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/avrupa-birligi/pan-avrupa-akdeniz-tercihli-mense-kurallari sayfasından paylaşılan duyuruların takip edilmesi önem arz etmektedir.
Aşağıdaki açıklamalarda yer alan;
– “EUR.1 dolaşım belgesi” ifadesi: Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmeliğin 19 uncu maddesi anlamında menşe ispat belgelerini,
– “Tedarikçi beyanı” ifadesi: Pan-Avrupa-Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon Ortak Komitesinin 1/2023 Sayılı Kararı Kapsamı Tercihli Menşe Kuralları Hakkında Yönetmeliğin 21 inci maddesinde tanımlanan ve Yönetmeliğin Ek VI ve Ek VII’sinde mevcut bulunan, tam kümülasyon uygulaması amacıyla tercihli menşe statüsü kazanmamış eşyaya ilişkin düzenlenen tedarikçi beyanlarını,
ifade eder.
1-Avrupa Birliği’ne A.TR Dolaşım Belgesi ile Sanayi Ürünlerinin İhracatı:
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ticaret, menşe esasına değil serbest dolaşım ilkesine dayanmaktadır. Bu nedenle, A.TR dolaşım belgesi kapsamında AB’ye ihraç edilen sanayi ürünlerinde eşyanın menşei dikkate alınmamakta; ancak bünyesinde üçüncü ülke menşeli girdiler bulunması halinde, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca telafi edici vergi (TEV) uygulanmasına mevcut haliyle devam edilmektedir.
2-01/01/2026 Tarihinden Sonra Türkiye-AKÇT Serbest Ticaret Anlaşması Kapsamındaki Eşyanın EUR.1 Dolaşım Belgesi ile Avrupa Birliği’ne İhracatı
Türkiye ile AB arasında 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı kapsamında tesis edilen Gümrük Birliği sanayi ürünlerini kapsamakta olup, kömür ve çelik ürünleri bu kapsam dışında bırakılarak ayrı bir Serbest Ticaret Anlaşmasına konu edilmiştir. Söz konusu ürünler bakımından geçerli menşe protokolünün Revize Bölgesel Konvansiyon olması ve bu Konvansiyon ile 50-63 üncü fasıllar dışındaki ürünlerde geri ödeme yasağının kaldırılması nedeniyle, AKÇT kapsamı ürünlerin AB’ye ihracatında telafi edici vergi (TEV) doğmayacaktır.
3-01/01/2026 Tarihinden Sonra 1/98 Sayılı Karar Kapsamındaki Tarım Eşyasının EUR.1 Dolaşım Belgesi ile Avrupa Birliğine İhracatı
1/98 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı kapsamında tavize konu Tarım Ürünlerinin EUR.1 ile AB’ye ihraç edilmesi halinde Revize Konvansiyonda 50-63 üncü fasıllar dışındaki ürünlerde geri ödeme yasağı kalktığı için bu ürünlerin AB’ye ihracatında TEV doğmayacaktır.
4-01/01/2025 Tarihinden Sonra A.S. 50-63 üncü Fasıllar Dışında Yer Alan Eşyanın EFTA Ülkelerine (Norveç, İzlanda, Lihtenştayn ve İsviçre) ve Faroe Adalarına EUR.1 ile İhracatı
Yönetmeliğin 18 inci maddesi uyarınca geri ödeme yasağı yalnızca 50-63 üncü fasıllar kapsamındaki eşya ile sınırlıdır. Bu nedenle, söz konusu fasıllar dışında yer alan ürünlerin ilgili ülkelere EUR.1 dolaşım belgesi ile ihracatında, eşya bünyesindeki üçüncü ülke menşeli girdiler için telafi edici vergi (TEV) doğmayabilecektir.
2025 yılı içerisinde Türkiye ile EFTA ülkeleri ve Faroe Adaları arasındaki ticarette hem eski hem de revize kurallar birlikte uygulanmış olup, EUR.1 dolaşım belgesi üzerinde “REVISED RULES” ibaresinin bulunması halinde TEV uygulanmamakta, bu ibarenin bulunmaması halinde ise önceki kurallara göre TEV hesaplanmaktadır.
1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla ise yalnızca revize kurallar geçerli olduğundan, bu ülkelere EUR.1 dolaşım belgesi ile yapılan ihracatta üçüncü ülke menşeli girdiler için TEV doğmamaktadır.
5- A.S. 50-63 üncü Fasıllar Dışında Yer Alan Eşyanın Filistin, Fas, Bosna-Hersek, Kosova, Kuzey Makedonya, Karadağ, Gürcistan, Sırbistan, Moldova ve Mısır’a EUR.1 dolaşım belgesi ile İhracatı
Yönetmeliğin 18 inci maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca geri ödeme yasağının kapsamı 50-63 üncü fasıllarda yer alan eşya ile sınırlıdır. Adı geçen ülkelere ihraç edilen eşyanın 50-63 üncü fasıllar dışında yer alan bir ürün olması halinde;
– Sırbistan’a 13/2/2026,
– Moldova’ya 20/2/2026,
– Mısır’a 26/2/2026
ve adı geçen diğer ülkelere 01/01/2026 tarihinden sonra EUR.1 dolaşım belgesi ile ihracatta ihraç ürünü bünyesindeki üçüncü ülke menşeli girdi için TEV doğmayacaktır.
6- A.S. 50-63 üncü Fasıllarda Yer Alan Eşyanın EFTA Ülkeleri, Faroe Adaları, Filistin, Fas, Bosna-Hersek, Kosova, Sırbistan, Kuzey Makedonya, Karadağ, Gürcistan, Moldova ve Mısır’a EUR.1 Dolaşım Belgesi İle İhracatı
Yönetmelik kapsamında bulunan ülke ve ülke grupları bakımından revize menşe kurallarının geçerli olmaya başladığı tarihler farklılık gösterebilmektedir.
Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin on üçüncü fıkrası uyarınca Bakanlığımız resmi internet sitesinden yayımlanan “Türkiye PEM Matrisi”nde yer alan 2 no.lu tablodaki tarihler kontrol edilmelidir. https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/avrupa-birligi/pan-avrupa-akdeniz-tercihli-mense-kurallari/pem-turkiyematrisi
a. Yönetmeliğin 18 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu eşyanın ihracatında genel kural geri ödeme yasağının mevcudiyetidir. Bu cihetle, aşağıda belirtilen istisnai haller dışında A.S. 50-63 üncü fasıllarda yer alan eşyanın adı geçen ülkelere ihracatında, bu eşya bünyesinde yer alan üçüncü ülke menşeli girdi için TEV doğar.
b. Çapraz kümülasyonun uygulanabildiği ülkelerden birinden, söz konusu ülke veya kümülasyon kapsamındaki başka bir ülke menşeli olarak EUR.1 dolaşım belgesi ile ithal edilen tekstil ve konfeksiyon ürünlerinin Türkiye’de işlendikten sonra yeniden aynı ülkeye veya kümülasyon kapsamındaki bir ülkeye ihraç edilmesi halinde telafi edici vergi (TEV) doğmaz.
Zira bu kapsamda kullanılan girdiler, Yönetmelik hükümleri uyarınca “menşeli” kabul edilmekte olup, TEV yalnızca menşeli olmayan girdiler için uygulanmaktadır.
c. Bu ülkelerden birinden tedarikçi beyanı ile gelen tekstil ve konfeksiyon sektörüne ait üçüncü ülke menşeli eşyanın hem geldiği ülkede hem de Türkiye’de işlenmesi ve bu işleme faaliyetlerinin kümülasyonu neticesinde eşya menşe kazandıktan sonra geldiği ülkeye EUR.1 dolaşım belgesi ile ihraç edilmesi halinde eşya bünyesindeki üçüncü ülke menşeli girdi için Yönetmeliğin 18 nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca TEV doğmaz.
d. Yönetmeliğin 10’uncu maddesinin beşinci fıkrası “(5) Taraf ülkeler, üçüncü fıkranın uygulanma alanının Armonize Sistemin 50 ila 63 üncü fasıllarında yer alan ürünlerin ithalatını kapsayacak şekilde genişletilmesine tek taraflı olarak karar verebilir.” hükmünü amirdir. EFTA ülkeleri de üçüncü fıkranın uygulama alanını A.S. 50 ile 63 üncü fasıllarda yer alan ürünlerin ithalatını kapsayacak şekilde tek taraflı olarak genişletmiştir. (https://ticaret.gov.tr/dis-iliskiler/avrupa-birligi/pan-avrupa-akdeniz-tercihli-mense-kurallari/ikili-tam-kumulasyonun-genisletilmesi-duyurulari) Konvansiyona taraf ülkelerden birinden tedarikçi beyanı ile gelen tekstil ve konfeksiyon sektörüne ait üçüncü ülke menşeli eşyanın hem Konvansiyona taraf ülkede hem de Türkiye’de işlenmesi halinde, bu işleme faaliyetlerinin hepsinin Türkiye’de gerçekleştiği kabul edilir ve bu işleme faaliyetleri neticesinde eşya menşe kazandıktan sonra EFTA ülkelerine EUR.1 dolaşım belgesi ile ihraç edilmesi halinde eşya bünyesindeki üçüncü ülke menşeli girdi için TEV doğmaz. Örn: Pakistan menşeli ipliğin Bosna-Hersek’te kumaş haline getirilmesi durumunda bu eşya menşe kazanmaz. Bununla birlikte bu kumaş Türkiye’ye ihraç edildikten sonra Türkiye’de gömlek haline getirilmesi halinde tam kümülasyon marifetiyle bu eşya Türk menşei kazanır ve EFTA ülkelerine EUR.1 dolaşım belgesi eşliğinde ihraç edildiğinde TEV doğmaz.
e.Bosna-Hersek, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan, Kosova ve Moldova’dan tedarikçi beyanı ile gelen tekstil ve konfeksiyon ürünleri, söz konusu ülkeler içinde menşe kazandırıcı nitelikte olmayan işlemlere tabi tutulsa dahi Türkiye’de yapılacak işleme faaliyetleri ile menşe kazanabilir.
Bu durumda, tam kümülasyon uygulanarak ürün Türkiye menşei kazanır ve EUR.1 dolaşım belgesi ile ilgili ülkelere ihraç edildiğinde, eşya bünyesindeki üçüncü ülke menşeli girdiler için telafi edici vergi (TEV) uygulanmaz.
Örnek: Pakistan menşeli iplik, Bosna-Hersek’te tekstüre işlemi görür, Karadağ’da boyanır ve bobinlenir. İplik Türkiye’ye ithal edilip dokunarak kumaş haline getirilirse, tam kümülasyon ile Türkiye menşei kazanır ve Karadağ’a ihraç edildiğinde TEV uygulanmaz.
7. Arnavutluk STA’sının menşe kuralları 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiş olup, İkili Menşe Kümülasyon Sistemi kapsamında uygulanmaktadır. Bu çerçevede, Arnavutluk’a yapılan STA kapsamındaki ihracatta TEV, ürün bünyesinde Arnavutluk veya Türkiye menşeli olmayan tüm girdiler için geçerlidir. İkili menşe kümülasyonuna tabi ürünler dışında, mevcut TEV uygulaması aynen devam etmektedir.
Arnavutluk ile müzakere süreci devam etmekte olup, TEV uygulamasının kapsamı değiştiğinde ayrıca duyuru yapılacaktır.
26 Şubat 2026 itibarıyla Mısır STA kapsamında revize kurallar yürürlüğe girmiş olsa da, eski kurallar da eş zamanlı olarak geçerliliğini korumaktadır. Eski kurallar çerçevesinde yapılan ihracatlar EUR-MED dolaşım belgesi ile gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda, Mısır’a EUR-MED belgesi ile yapılan ihracatta mevcut mevzuat uyarınca TEV tahsilatı uygulanmaya devam edecektir.
Bu özel durum dışında, Mısır’a ihracatta TEV uygulaması yukarıda 5. ve 6. maddelerde açıklanan genel kurallar çerçevesinde yürütülmektedir.
Tunus ile müzakere süreci halen devam etmekte olduğundan Tunus’a yönelik STA kapsamı ticarette mevcut TEV uygulamasına devam edilecektir.
Bilgilerinize sunarız .
