16.08.2025 tarihinde yayımlanan Resmi Gazetede Dahilde İşleme Rejimi Kararında bir takım değişiklikler yapılmıştır. Bu değişiklikler genel hatlarıyla başlıklar halinde aşağıda sıralanmıştır.
Yurtiçi Alımın Belge Süresi İçerisinde Gerçekleştirilmesi
Dahilde işleme rejimi kapsamındaki yurtiçi alımın belge süresi içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiği, ancak Karar kapsamında yayımlanan tebliğ hükümleri çerçevesinde işlem görmüş ürünün ihracının gerçekleştiğinin belgelenmesi kaydıyla, süresi sona erse dahi dahilde işleme izin belgesi kapsamında yurt içi alım yapılabileceği ve bu alımlardan teminat aranmayabileceği, ayrıca, belge kapsamında yurt içi alımın yapılmasına imkan bulunmaması halinde, belgeye ek süre verilmek suretiyle ithalat yapılmasına izin verilebileceği belirtilmekteydi.
Yapılan değişiklikle birlikte, yurtiçi alımın Karar kapsamında düzenlenecek tebliğ ile belirlenecek istisnai haller dışında belge süresi içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiş, istisnai durumlar Karar’dan çıkarılmış ve hükümlerin tebliğ ile yeniden belirleneceği açıklanmıştır.
Tebliğ ile belirlenecek olan istisnai hükümler, belgenin amaca hizmet etmeyecek şekilde kullanımının engellenmesi için yeniden belirleneceği ve istisnai durumların daha da daraltılabileceği anlamını çıkarabiliriz.
Belgeye Ek Süre Verilmesi
Kararın 10. Maddesinin 4. Fıkrasında, doğrudan belge süresinin azami 3 ay uzatılabileceği ve bunun hiç ithalat yapılmaması halinde de geçerli olduğu, performansa dayalı ek sürenin verilmesinin de Karar kapsamı tebliğ ile belirleneceği belirtiliyordu.
Yapılan değişiklikle birlikte, ek süre uzatımının nasıl yapılacağına ilişkin hususlar kaldırılarak ek sürenin Karar kapsamında düzenlenecek olan Tebliğ kapsamında belirleneceği belirtilmiştir.
Ek sürenin verilmesi ile ilgili kıstaslar Karar’dan çıkartılarak tebliğle belirleneceği açıklanmıştır. Buradan ek sürelerin verilme şartlarında yeniden düzenlemeye gidileceği ve ek süre verilme şartlarında kısıtlamaya gidilebileceğini anlayabiliriz.
İhracatın Gerçekleştirilmemesi
Kararın “İhracatın Gerçekleştirilmemesi” başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasında “alınmayan vergi, 22 nci madde hükümlerine göre tahsil edilir.” ibaresi ve dördüncü fıkrasında yer alan “daha önce alınmayan vergi, 22 nci madde hükümlerine göre tahsil edilir.” ibaresi “olarak 22 nci madde hükümleri uygulanır.” şeklinde değiştirilmiştir.
Madde değişikliğine bakıldığında ithal aşamasında alınmayan verginin tahsil edilmesinden bahsederken değişiklikle “alınmayan vergi” ibaresi kaldırılmıştır. Söz konusu ibarenin kaldırılması ile birlikte 22. Maddede belirtilen hususların tamamının kapsam içine alındığı, dolayısıyla maddede yer alan vergi ödemesi ile birlikte, ceza uygulanması, gecikme faizinin uygulanması, teminat artırımı, indirimli teminat hakkının kaldırılması hükümlerinin de uygulanabileceği hale dönüştürülmüştür.
Belgenin/İznin İptali
Kararın “Belgenin/İznin İptali” başlıklı 21 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “bu Kararın 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası hükmü saklı kalmak kaydıyla,” ibaresi yürürlükten kaldırılmıştır.
21 maddede, dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni düzenlenirken veya revize edilirken yapılan işlemlerin gerçek dışı olması, ibraz edilen bilgi ve belgeler sahte, tahrif edilmiş veya gerçeği yansıtmıyorsa belge/izin iptal edileceği ve ilgililer hakkında kanuni işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında bu yaptırımlar uygulanmakla birlikte yeni alacağı belge/izin için indirimli teminatın uygulanabilirliği mevcutken ikinci fıkranın yürürlükten kaldırılması ile birlikte belge/izin iptali ile bir yıl boyunca tüm ithalat işlemlerinde (firmanın bir başka firmanın belgesine yan sanayici olarak eklenmesi dahil) indirimli teminat uygulama hakkı da ortadan kaldırılmıştır.
Taahhüt Edilenden Daha Az İthalat Yapılması
Kararın 22. maddesine, “ihraç edilen ürün bünyesinde taahhüt edilenden daha az ithal ürün kullanılması nedeniyle gerçeği yansıtmadığı tespit edilen gümrük beyannamesi kapsamında ihracı gerçekleşmediği tespit edilen ithal eşyasına ilişkin alınmayan vergi” maddesi eklenmiştir.
Böylece söz konusu durumun oluşması halinde ithal tarihi itibarıyla Gümrük Kanunu ile Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre vergi tahsil edilmesiyle birlikte, ithal edilen ve süresi içerisinde ihracatı gerçekleştirilmeyen eşya için Gümrük Kanununun 238 inci maddesi hükmü çerçevesinde müeyyide uygulanmasına bağlanmıştır. Bu düzenleme, ihracatta ithal girdi miktarını fazla göstermeye yönelik yanıltıcı beyan için vergi tahsilinin yanında cezai yaptırım uygulamasını da getirmiştir.
Dahilde İşleme Rejiminde Kullanılan Hakların Kötüye Kullanımı
Dahilde işleme rejimi kapsamında müeyyideli işlemlerde indirimli teminat uygulanmazken, işlem görmüş ürün ihracatı bulunması halinde % 10 teminatla ithalata izin verilmekteydi. Bu uygulama yürürlükten kaldırılarak müeyyideli işlemlerin tamamı için indirimli teminat uygulaması kaldırılmıştır.
Yetki
Kararın “Yetki” başlıklı 26 maddesine “Bakanlık, dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni müracaatlarına ve revize başvurularına ilişkin genel ve ticaret politikası önlemleri bazında sektörel potansiyel ve risk değerlendirmesi yapmaya, yapılan değerlendirme sonuçlarına göre 6 nci maddede belirlenen teminat türünün belirlenmesine yönelik düzenlemeler yapmaya ya da belge/izin teminat oranlarını değiştirmeye, geri ödeme sistemi kapsamında değerlendirilmesine, bu kapsamdaki gerekli önlemleri almaya ve yapılacak düzenlemelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.” Fıkrası eklenmiştir.
Bu değişiklikle birlikte, bir firmaya DİİB/Dİİ başvurusunda firma bazlı değerlendirme yapılırken, sektörel potansiyel ve risk değerlendirmesi yapılacaktır. Değerlendirme durumuna göre ithal aşamasında alınacak olan teminat oranları ve türü değiştirilebilecektir.
Gerekli görülmesi halinde başvurular şartlı muafiyet sistemi yerine geri ödeme sistemi kapsamında değerlendirebilecektir. Bu durumda ithalat aşamasında vergilerin teminata bağlanması yerine vergilerin tamamı tahsil edilerek ihracat taahhüdü tamamlandığında vergiler geri verilecektir.
Sonuç
Yapılan değişikliklerdeki en önemli husus, Ticaret Bakanlığı, DİİB/Dİİ başvuru ve revize işlemlerine sektörel potansiyel ve risk değerlendirmesi yaparak değerlendirme sonucuna göre teminat ve sistem değişikliğine gidebileceğidir.
Belge süreçlerinin hatasız yürütülmesi, ihracat taahhütlerinin zamanında yerine getirilmesi ve DİİB belgesinin sorunsuz kapatılması yukarıda belirtilen değişiklikler açısından da önem arz etmektedir. Belge kullanımı esnasında işlemlerin mevzuata uygun şekilde yürütülmesi ve belgenin tam ve doğru bir şekilde kapatılması hem kapatma esnasında hem de kapatma işleminden sonra yapılacak denetimlerden herhangi bir cezai müeyyide uygulanmaması için yapılan değişikliklerin detaylı analiz edilmesi gerekir.