Dahilde İşleme Rejimi, ihracat yapan firmalar tarafından ihraç ürünleri üretmek için gerekli olan ve ithal edilen, bu yüzden de ithali gümrük vergisine tabi hammadde ya da girdiler için gümrük vergilerinde muafiyet getiren bir ihracatı teşvik sistemidir.
Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB), 2006/12 sayılı Dahilde işleme Rejimi Tebliğine istinaden düzenlenen bir belgedir. Dahilde İşleme İzin Belgelerinin taahhüt kapatma işlemleri Bakanlıkça (İhracat Genel Müdürlüğü) belirlenen ilgili bölge müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmektedir.
Dahilde İşleme Rejiminin Avantajları
İthalat aşamasında ödenmesi gereken gümrük vergisi, KDV, ÖTV ile diğer vergi ve fonlardan muafiyet sağlanır.
İthal edilen ürün için uygulanması gereken ticaret politikası önlemlerinden muafiyet sağlanır.
KDV’de Tecil-Terkin sistemi çerçevesinde yurt içi alım gerçekleştirilebilmesi sağlanır.
DİİB’de Telafi Edici Vergi (TEV) Nasıl Oluşur?
Telafi Edici Vergi (TEV), Dahilde İşleme Rejimi kapsamında ithal edilen üçüncü ülke menşeli eşyaların, belirli ülkelere ihraç edilmesi sırasında uygulanan bir vergi düzenlemesidir. Bu vergi, özellikle AB, EFTA üyesi ülkeleri, STA ülkeleri ile Menşe Kümülasyonuna taraf ülkeler gibi özel ticaret anlaşmalarına taraf ülkelere yapılan ihracatlarda uygulanmaktadır.
Fazla TEV Ödemesi Nasıl Oluşur?
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 194. maddesine göre, Dahilde İşleme Rejimi kapsamında üçüncü ülkelerden ithal edilen serbest dolaşıma girmemiş eşyanın işlenmesi sonucu elde edilen ürünlerin Avrupa Birliği’ne üye ülkelere ihraç edilmesi nedeniyle doğacak gümrük yükümlülüğü eşyanın ihracına ilişkin beyannamenin tescil tarihinde oluşmaktadır ve serbest dolaşımda bulunmayan eşyaya ilişkin ithalat vergileri, ihracata ilişkin beyannamenin tescil tarihindeki vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına göre hesaplanmaktadır.
Dolayısıyla DİİB kapsamında ihracat beyannamesinin tescil tarihi TEV yükümlülüğünün başladığı tarihtir. Telafi edici vergi uygulamasında yükümlülerin verginin hesaplanmasında dikkate alacakları vergi oranı ve vergilendirme unsurları, üçüncü ülke menşeli girdinin ithal edildiği tarihteki vergi oranı ve kur haddi değil, işlem görmüş ürünün ihraç edildiği tarihteki vergi oranı ve kur haddidir.
DİİB kapsamında ihracatı gerçekleştirilen bir eşyaya ilişkin TEV doğması halinde; İhracat 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği eki ek-8’de yer alan TEV Tablosu’nun, ilgili DİİB’in taahhüt hesabının kapatılması için yapılacak müracaat sırasında, gerekli bilgi ve belgelerle birlikte firma tarafından ilgili ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine ibraz edilmesi gerekmektedir.
TEV oluşmasına neden olan üçüncü dünya ülkelerinden anlaşmalı olan ülkelere doğrudan ihracat yapılması halinde uygulanacak olan vergi ile üçüncü dünya ülkesinden ülkemize yapılacak olan ithalat aşamasında ödenmesi gereken gümrük vergisi karşılaştırılması yapılır ve düşük olan vergi oranı TEV olarak hesaplanır ve beyan edilir. Ancak bu karşılaştırma yapılmadan sadece üçüncü dünya ülkesinden ülkemize gelmesi halinde uygulanacak olan vergi oranı baz alınarak ödeme yapılabilmektedir. Bu durumda eğer anlaşma ülkesine uygulanan vergi daha düşük ise hesaplama yapılan TEV’de hesaplamanın fazladan yapılmasına neden olmaktadır. Fazladan ödenen TEV’in sonradan yapılan kontrollerde ortaya çıkması halinde ilgili gümrük idaresinden ödenmiş olan fazla verginin iadesi için geri verme başvurusunda bulunularak iade edilmesi talebi gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
TEV’in Fazla Ödenmesi Durumu
2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği’nin 34. Maddesine göre; belge/izin kapsamında fazla yatırıldığı tespit edilen verginin geri verilmesi için, bu verginin tebliği tarihinden itibaren 3 (üç) yıl içerisinde tevsik edici bilgi ve belgelerle birlikte ilgili gümrük idaresine müracaat edilmesi gerekir.
Söz konusu mevzuatta verginin tebliğ edilmesi gerektiği anlaşılmakla birlikte, gümrük idareleri tarafından verginin tebliği olarak TEV oluşmasına neden olan DİİB kapsamındaki ihracat beyannamesinin tescil edildiği tarih, tebliğ tarihi olarak uygulanmaktadır. Dolayısıyla ihracat beyannamesinin tescil tarihi itibariyle oluşan TEV’in ödenmesi ile birlikte bu tarihten itibaren TEV’in ödendiği tarihe kadar 6183 sayılı Kanun kapsamında gecikme faizi tahsili gerçekleştirilmektedir.
TEV İadesi İle İlgili Sorunlar
Ödenen TEV’in fazladan ödendiğinin anlaşılması halinde, ilgili Tebliğ’e göre ihracat beyannamesinin tebliğ tarihten itibaren 3 yıl içinde ilgili gümrük idaresine başvuru yapılması halinde fazladan ödenen TEV’in iade edileceği anlaşılmaktadır. Ancak fazladan ödenen TEV için başvuru yapıldıktan sonra gümrük idaresi öncelikle iade edilmesi gereken TEV’in bilinebilmesi için DİİB belgesinin kapatılıp kapatılmadığı ile kapatıldı ise fazla ödenen TEV bilgisi için ilgili Dış Ticaret İşlemleri Müdürlüğünden bilgi talep etmektedir. Gelen bilgide fazladan ödenen TEV varsa gümrük idaresi gerekli mahsup işlemleri de hesaplanarak kalan TEV iade edilmektedir. Buraya kadar olan kısım mevzuatta yazıldığı şekilde uygulandığında herhangi bir sorun oluşmamaktadır. Ancak 3 yıllık süre içerisinde gümrük idaresine başvurulmasına rağmen ilgili DİİB kapanmadı ise gümrük idaresi fazla ödenen TEV’in ne kadar olacağını bilemediğinden genellikle mükellefe cevap olarak belgenin kapama işlemlerinin tamamlanmasından sonra tekrar başvuru yapılması halinde TEV iadesinin değerlendirileceği şeklinde cevap verilmektedir. Bundan sonraki süreçte mükellef kapama başvurusunu yapmış olduğu belgenin kapanması için Dış Ticaret İşlemeleri Müdürlüğü’nün belgeyi kapatmasını beklemektedir.
İlgili Müdürlük belgeyi, belge kapsamında yapılan ilk ihracat beyanname tescil tarihinin üzerinden 3 yıl geçtikten kapattıysa; TEV iadesi için ilgili gümrük idaresine başvuru yapıldığında, gümrük idaresi tescil tarihi 3 yılı geçmiş olan ihracat beyannamelerine ait TEV ile ilgili olarak “2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği’nin 34. maddesi uyarınca 3 yıllık sürenin aşılması nedeniyle” ret cevabı verebilmektedir.
Bu durumda; mükellefin fazladan ödemiş olduğu TEV iadesini alabilmek için bir üst makama itiraz etmesi ve itirazın da kabul olmaması durumundan mahkeme yoluna gitmesine neden olmaktadır. Sehven yapılan bir ödemenin geri iade alma sürecinin uzaması nedeniyle(yaklaşık 3-4 yıl) , ödemiş olduğu nakit bedeli geri iade alana kadar geçen sürede parasal değerinin ciddi miktarda azalmasına neden olmaktadır.
Sonuç
Fazladan ödenen TEV’in iade talebine ilişkin mevzuatta verilen 3 yıllık süre hesaplamasında, ihracat beyannamesinin tescil tarihi baz alınması ile birlikte belgenin kapatma başvurusunun yapılmasından sonra Bakanlığın ilgili biriminin belgeyi kapatma süresinin uzaması ve ihracat beyannamelerinin tescil tarihinden itibaren 3 yılı aşması halinde, TEV iadesi için yapılacak başvurudaki 3 yıllık süre kısıtlamasına ilişkin Ticaret Bakanlığının düzenleme yapması, olası şirket mağduriyetlerini gidermesi açısından önem arz etmektedir.
Kaynak:
4458 Sayılı Gümrük Kanunu
6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun
Gümrük Yönetmeliği
2006/2 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği